Chuyến viếng thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Israel là sự cam kết của Mỹ đối với các đồng minh, đối tác ủng hộ Washington cũng như thể hiện uy quyền của nước Mỹ trước Trung Quốc.
Ngày 12/10/2025, Tổng thống Donald Trump đã thực hiện chuyến thăm đến Trung Đông. Đây là chuyến thăm khu vực lần thứ hai sau khi ông thực hiện chuyến thăm đầu tiên vào tháng 5 trước khi tiến hành ném bom vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Chuyến thăm lần này của Trump bao gồm Israel, một đồng minh xuyên suốt của Washington tại Trung Đông và Ai Cập, một đối tác khác có ảnh hưởng tại khu vực Châu Phi.
Thứ nhất, chuyến viếng thăm Israel của Tổng thống Donald Trump lần này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chuyến viếng thăm xảy ra sau khi Trump thành công “môi giới” thỏa thuận 20 điểm giữa Israel và Hamas. Theo đó, Hamas sẵn sàng thả các con tin của Israel và Israel sẽ thả hàng nghìn tù nhân Palestine. Có thể nói, chuyến viếng thăm được xem là một chuyến “thị sát” của người đứng đầu Nhà Trắng về khả năng thực hiện thỏa thuận của hai bên.
Thứ hai, chuyến viếng thăm cũng thể hiện Trump là người theo sát công việc. Trong vòng 4 giờ đồng hồ, Trump đã thực hiện nhiều các hoạt động ngoại giao tại Tel Aviv, bao gồm thăm và phát biểu tại Quốc hội (Knesset), thăm các con tin Israel bị bắt trong đợt tấn công ngày 7/10/2023. Những chuyến thăm này củng cố hình ảnh một nước Mỹ luôn theo sát mọi động thái, diễn biến trong trật tự thế giới. Việc củng cố hình ảnh sẽ giúp nước Mỹ đạt được những thỏa thuận quan trọng vì đây là thông điệp gửi đến các quốc gia đối đầu với Washington, đặc biệt là Trung Quốc – một quốc gia luôn công khai đối đầu với Mỹ nhằm trở thành lãnh đạo thế giới mới. Vì vậy, dù chỉ 4 tiếng đồng hồ tại Israel, nhưng chuyến thăm đã thể hiện sức ảnh hưởng quan trọng của Mỹ đối với cục diện khu vực và thế giới.
Thứ ba, chuyến viếng thăm của Trump vỏn vẹn 4 tiếng đến Israel còn là một hàm ý gợi mở khả năng hợp tác với Mỹ đối với các đối tác, đồng minh hoặc thậm chí là quốc gia đối đầu. Chuyến thăm thể hiện sự gắn kết quan hệ Mỹ-Israel xuyên suốt và gửi hàm ý đến các quốc gia khác trên thế giới về việc tin tưởng hợp tác cùng có lợi với Washington. Hợp tác với Mỹ sẽ được sự hỗ trợ, thậm chí là bảo trợ về an ninh (giống như Israel). Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Trump đã thể hiện mình là người “ngoài”, không am hiểu về chính trị quốc tế và khiến đối tác, đồng minh nghi ngờ; rời xa vòng ảnh hưởng của Mỹ. Do đó, chuyến thăm nhằm củng cố hình ảnh của nước Mỹ đối với đối tác, đồng minh.
Việc yêu cầu ném bom cơ sở hạt nhân Iran của Tổng thống Donald Trump đã gây ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Khi đó, Trump khẳng định các cơ sở hạt nhân của Iran đã bị phá hủy. Tuy nhiên, CIA đã lên tiếng khẳng định Trump chỉ ném bom ở phía trước cửa và không gây tổn hại nghiêm trọng. Việc thống nhất quan điểm trong phát ngôn là xuyên suốt, thể hiện sự chuyên nghiệp của chính quyền Mỹ. Trong trường hợp này, chính quyền đưa hai luồng thông tin khác nhau là việc hiếm khi xảy ra. Chiếu theo tình hình, việc đưa ra 2 luồng thông tin khác nhau là một bước đi gợi mở hợp tác cho Iran của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Iran, quốc gia tài trợ cho lực lượng Hamas, có thể đã nhận biết thông điệp rằng Tehran sẽ đạt được các thành tựu kinh tế sau nhiều thập kỷ cấm vận nếu buộc Hamas ngồi vào bàn đàm phán. Trước khi cuộc Cách mạng Hồi giáo diễn ra vào năm 1979, Iran là một tiền đồn quan trọng của Mỹ dưới thời “Shah” Pahlavi và được sự hỗ trợ từ Mỹ, trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh hàng đầu thế giới lúc bấy giờ. Đối với Trump, hợp tác với Iran có thể khiến “trục” Iran-Trung Quốc-Nga bị phá hủy. Vì vậy, Mỹ-Iran sẽ nối lại những hợp tác trong tương lai hoàn toàn có thể xảy ra, trong đó bước đầu tiên là đạt được JCPOA.
Thứ tư, viếng thăm Israel đang để ngỏ khả năng nước Mỹ dưới thời Donald Trump mở rộng Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (FOIP). Từ khi “Xoay trục” dưới thời Tổng thống Barack Obama được triển khai để rút ảnh hưởng của nước Mỹ khỏi Trung Đông, tập trung vào Châu Á-Thái Bình Dương nhằm đối đầu Trung Quốc. Đến giai đoạn đầu của Trump, nước Mỹ mở rộng ảnh hưởng lên FOIP vào năm 2017 nhưng vẫn thể hiện sự quan tâm đối với Israel và Trung Đông. Đến thời Joe Biden, nước Mỹ thành lập I2U2 bao gồm Israel cho thấy việc đưa Tel Aviv thành một lực lượng mới trong chiến lược đối ngoại Washington, tăng cường sự can dự của đối tác và đồng minh tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vào khu vực Trung Đông. Sự chuyển biến liên tiếp của ba đời Tổng thống Mỹ đối với Trung Đông đang thể hiện giới hoạch định chính sách Mỹ mong muốn tái định hình chiến lược đối ngoại đối với khu vực này, đưa Trung Đông trở thành một phần của FOIP nhằm hình thành thế trận xuyên suốt, trải dài từ Bờ Tây nước Mỹ đến Israel, ngăn chặn sự can dự của Trung Quốc thông qua Sáng kiến Vành đai, con đường.
Chuyến thăm Israel của Donald Trump dù vỏn vẹn 4 giờ đồng hồ nhưng đã khái quát mức độ quan trọng của Tel Aviv cũng như Trung Đông đối với vấn đề hoạch định chính sách của Mỹ dưới thời Donald Trump cũng như các đời tổng thống sau này nhằm củng cố hệ thống đối tác, đồng minh và tái khẳng định vị thế nước Mỹ, hướng đến đối đầu với Trung Quốc trong tương lai dưới bất kỳ hình thức nào./.
Tác giả: Bùi Gia Kỳ
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
