Điều chỉnh một loạt nhân sự trong Chính phủ Nga: Vấn đề và hàm ý đối với Việt Nam

Ngày 19/10, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ủng hộ phương án điều chỉnh nhân sự trong Chính phủ do Thủ tướng Mikhail Mishustin đề xuất, trong đó có một số thay đổi về vị trí phó thủ tướng và bộ trưởng. Đợt cải tổ này diễn ra sau cuộc bầu cử Duma Quốc gia hồi tháng 9, trong xung đột vũ trang kéo dài giữa Nga và Ucraina, chi tiêu quân sự gia tăng, những hạn chế về ngân sách, áp lực trừng phạt và những thay đổi trong quan hệ kinh tế đối ngoại, Điện Kremlin đang tìm cách điều chỉnh hoạt động của các lĩnh vực tài chính, công nghiệp, giao thông vận tải và khu vực phù hợp với các mục tiêu dài hạn của nhà nước.

Những thay đổi chính trong thành phần chính phủ

          Theo báo cáo của truyền thông Nga, những thay đổi chính như sau[1]:

Anton Siluanov

Anton  Siluanov là nhà kinh tế và quản lý nhà nước, người đã từng có kinh nghiệm nhiều lần đảm nhận vị trí Bộ trưởng Bộ Tài chính. Ông từng làm việc tại các tổ chức tài chính trước khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng và giữ chức Phó Thủ tướng thứ nhất từ ​​năm 2018 đến năm 2020.

Lập trường chính trị và kinh tế của ông Siluanov được đặc trưng bởi ưu tiên kỷ luật ngân sách, giám sát các nghĩa vụ của chính phủ, ổn định kinh tế vĩ mô và khả năng quản lý tài chính công. Trong hệ thống chính trị Nga, ông thuộc cánh kỹ trị của chính phủ, ảnh hưởng của ông chủ yếu dựa trên kinh nghiệm chuyên môn, quyền kiểm soát các cơ chế ngân sách và sự tương tác với văn phòng tổng thống. Việc bổ nhiệm ông làm Phó Thủ tướng đồng nghĩa với việc sự tham gia của ông vào việc điều phối các quyết định tài chính vượt ra ngoài phạm vi quản lý của một cơ quan duy nhất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhà nước phải đồng thời tài trợ cho quốc phòng, đảm bảo thực hiện các nghĩa vụ xã hội, duy trì cơ sở hạ tầng và kích thích sản xuất trong nước.

Reuters đã liên kết việc thăng chức của ông Siluanov với việc tăng cường kỷ luật ngân sách trong bối cảnh chi tiêu quân sự gia tăng và thâm hụt ngân sách ngày càng lớn[2]. Ngược lại, nhà phân tích người Nga Tatyana Stanovaya lại cho rằng việc thăng chức này như một sự khẳng định niềm tin của Điện Kremlin vào mô hình chính sách kinh tế vĩ mô thắt chặt hiện tại[3].

Irina Okladnikova

Trước khi được bổ nhiệm, bà Okladnikova làm việc tại Bộ Tài chính, tập trung vào các vấn đề ngân sách và sau đó trở thành Thứ trưởng thứ nhất. Việc bổ nhiệm bà có ý nghĩa quan trọng không chỉ ở khía cạnh thay thế Chánh Văn phòng mà còn trong bối cảnh mối quan hệ giữa hoạch định tài chính và quản lý hành chính. Văn phòng Chính phủ đảm bảo việc ra quyết định, phê duyệt văn bản, giám sát việc thực hiện các chỉ thị và sự tương tác giữa các bộ.

Nhà phân tích Tatyana Stanovaya nhấn mạnh rằng việc bổ nhiệm bà Okladnikova không thể chỉ được xem như một sự thay thế về mặt kỹ thuật, nó làm thay đổi cán cân ảnh hưởng giữa trung tâm quyền lực tài chính và các trung tâm quyền lực các ngành khác khác. Bà Tatyana chỉ ra rằng bà Okladnikova có mối quan hệ chuyên môn với Bộ Tài chính, và việc bổ nhiệm bà trùng hợp với vị thế được nâng cao của ông Siluanov.

Đồng thời, mối quan hệ chuyên môn không nhất thiết dẫn đến một lập trường chính trị thống nhất về tất cả các vấn đề. Bà Okladnikova và ông Siluanov làm việc trong một hệ thống mà quyết định cuối cùng về các vấn đề then chốt thuộc về tổng thống và lãnh đạo chính phủ. Việc bổ nhiệm Irina Okladnikova làm người đứng đầu bộ máy chính phủ sẽ củng cố hơn nữa ảnh hưởng của Bộ Tài chính trong chính phủ.

Andrey Nikitin và Dmitry Yadrov

Trước khi đảm nhiệm chức vụ Phó Thủ tướng, ông Nikitin từng đứng đầu Bộ Giao thông vận tải, Cơ quan Sáng kiến ​​Chiến lược và giữ chức Thống đốc vùng Novgorod. Sự nghiệp của ông tập trung vào quản lý khu vực, phát triển dự án và điều phối chính phủ. Trong khi đó trước khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giao thông vận tải, ông Yadrov đứng đầu Cơ quan Hàng không Liên bang. Kinh nghiệm chuyên môn của ông nằm trong lĩnh vực hàng không dân dụng và quản lý giao thông hàng không.

Việc ông Nikitin được thăng chức Phó Thủ tướng cho phép ông tách biệt việc điều phối chính sách giao thông vận tải khỏi việc quản lý trực tiếp bộ. Ngược lại, ông Yadrov sẽ được giao nhiệm vụ lãnh đạo cơ quan chịu trách nhiệm phát triển hàng không, đường sắt và đường bộ, cảng biển và cơ sở hạ tầng giao thông vận tải thuộc phạm vi quản lý của bộ. Các nhà bình luận Nga cho rằng vị thế được nâng cao của ngành giao thông vận tải là do các dự án cơ sở hạ tầng, sự phát triển của các tuyến đường sắt cao tốc và các vấn đề trong ngành hàng không.

Ý nghĩa kinh tế đối ngoại của những bổ nhiệm này gắn liền với việc định hướng lại dòng chảy thương mại của Nga sang thị trường châu Á. Việc phát triển các hành lang vận tải, cơ sở hạ tầng cảng và logistics có thể tạo ra thêm cơ hội cho thương mại của Nga với các nước ASEAN, bao gồm cả Việt Nam.

Oleg Kozhemyako và Yuri Trutnev

Trước khi được bổ nhiệm vào vị trí liên bang, Kozhemyako từng giữ chức Thống đốc vùng Primorsky Krai. Trước đó, ông đã lãnh đạo một số vùng ở Viễn Đông, điều này đã định hình kinh nghiệm quản lý của ông trong các vấn đề phát triển khu vực và tương tác với chính quyền trung ương. Từ năm 2013, Trutnev đã giữ các vị trí liên bang quan trọng liên quan đến vùng Viễn Đông. Vào tháng 10 năm 2026, ông được miễn nhiệm chức vụ Phó Thủ tướng kiêm Đặc phái viên của Tổng thống tại Khu vực Liên bang Viễn Đông và được bổ nhiệm làm Trợ lý Tổng thống.

Khu vực Viễn Đông có tầm quan trọng địa kinh tế đặc biệt đối với Nga, kết nối lãnh thổ Nga với thị trường Đông Bắc Á và Vành đai Thái Bình Dương, đồng thời sở hữu các cảng biển, trung tâm giao thông và nguồn năng lượng. Việc thay thế Trutnev bằng Kozhemyako thể hiện sự chuyển giao quyền lực cho một nhà lãnh đạo mới đã quen thuộc với các vấn đề khu vực. Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu xem xét những sự thay đổi nhân sự này trong bối cảnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của vùng Viễn Đông Nga và Bắc Cực, đặc biệt là về mối quan hệ kinh tế của Nga với Trung Quốc.

Động lực thúc đẩy điều chỉnh và quan điểm đánh giá của các chuyên gia Nga

Hạn chế ngân sách và chi tiêu chính phủ ngày càng tăng

Một trong những lý do quan trọng nhất cho các điều chỉnh nội các là nhu cầu phải dung hòa chi tiêu chính phủ ngày càng tăng với nguồn lực tài chính hạn chế. Vào tháng 10 năm 2026, thâm hụt ngân sách liên bang dự kiến ​​của Nga cho năm 2026 đã tăng lên 3,2% GDP, và kế hoạch chi tiêu năm 2027 bao gồm sự gia tăng đáng kể các khoản chi cho quân sự. Vì thế, việc thăng chức của Siluanov là do nhu cầu tăng cường kiểm soát chi tiêu và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Trong tình huống này, chính phủ phải giải quyết các thách thức như:

– Đảm bảo nguồn tài chính cho quốc phòng và an ninh;

– Thực hiện các nghĩa vụ đối với người dân, bao gồm lương hưu, trợ cấp và các chương trình xã hội;

– Hỗ trợ các dự án công nghiệp, cơ sở hạ tầng và công nghệ;

– Kiềm chế rủi ro lạm phát và kiểm soát nợ công;

– Điều chỉnh ngân sách cho phù hợp với các lệnh trừng phạt và những thay đổi trong thương mại quốc tế.

Việc thăng chức cho Siluanov và bổ nhiệm Okladnikova có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp các quyết định tài chính trong nội các. Tuy nhiên, điều này không giải quyết được mâu thuẫn cơ bản giữa nhu cầu của ngành quốc phòng, chính sách xã hội và phát triển kinh tế dân sự.

Phân bổ lại quyền lực giữa Thủ tướng và các cơ quan

          Nhà phân tích Tatyana Stanovaya chỉ ra rằng việc ông Mishustin chính thức giữ chức thủ tướng đi kèm với sự thay đổi trong cán cân quyền lực nội bộ như sự ra đi của ông Grigorenko, người mà bà coi là một trong những đồng minh hành chính thân cận của thủ tướng, và việc ông Siluanov được thăng chức có thể làm giảm tính độc lập của bộ máy chính phủ và tăng cường ảnh hưởng của khối tài chính. Mặc dù Duma Quốc gia tham gia vào việc phê chuẩn các ứng viên chính phủ, nhưng các quyết định chiến lược và việc lựa chọn nhân sự cuối cùng vẫn gắn bó chặt chẽ với tổng thống. Do đó, những thay đổi nhân sự có thể đồng thời phục vụ các chức năng hành chính, chính trị.

          Theo Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu, chúng cho phép Điện Kremlin:

– Thay đổi sự phân bổ trách nhiệm mà không cần thay thế thủ tướng.

– Tăng cường các lĩnh vực cần sự quan tâm nhiều hơn của tổng thống.

– Phân bổ lại quyền lực giữa các bộ và bộ máy chính phủ.

– Duy trì sự cân bằng giữa các nhóm quản lý và ngành công nghiệp khác nhau.

– Kiểm tra khả năng làm việc của các quan chức đương nhiệm trong điều kiện mới.

Các điều chỉnh không tạo ra sự thay đổi chính sách triệt để

          Mặc dù có những thay đổi nhân sự cấp cao, nhưng các vị trí chủ chốt trong chính sách đối ngoại và quốc phòng không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi cuộc cải tổ này: Sergey Lavrov sẽ tiếp tục lãnh đạo Bộ Ngoại giao, Andrei Belousov lãnh đạo Bộ Quốc phòng, và Mishustin sẽ vẫn giữ chức Thủ tướng. Điều này cho thấy rằng trong ngắn hạn, có thể sẽ có những điều chỉnh đối với các cơ chế thực thi chính sách nhà nước hơn là một sự thay đổi ngay lập tức về chiến lược. Dẫu vậy cũng không thể loại trừ những thay đổi tiếp theo nếu các hạn chế về ngân sách gia tăng, khó khăn phát sinh trong việc thực hiện các chương trình nhà nước, hoặc điều kiện chính trị – quân sự thay đổi.

Tác động đối với chính trị nội bộ, kinh tế và quốc phòng của Nga

Hoạt động đối nội

Một trong những kết quả chính của cuộc cải tổ nội các là sự củng cố khối tài chính của chính phủ. Việc ông Anton Siluanov được thăng chức Phó Thủ tướng, đồng thời vẫn giữ chức Bộ trưởng Tài chính, mở rộng cơ hội tham gia điều phối chính sách kinh tế của ông. Việc bổ nhiệm bà Irina Okladnikova làm Chánh Văn phòng Chính phủ cũng củng cố tầm quan trọng của chuyên môn tài chính trong quản lý hành chính.

Tờ Vedomosti, cho rằng tầm quan trọng của những bổ nhiệm này nằm ở nhu cầu phối hợp chặt chẽ hơn giữa chi tiêu của chính phủ và chính sách kinh tế. Tuy nhiên, mức độ củng cố thực tế của Bộ Tài chính sẽ phụ thuộc vào sự phân bổ quyền lực thực tế giữa ông Siluanov, Thủ tướng Mikhail Mishustin và các Phó Thủ tướng khác[6]. Nhà phân tích Tatyana Stanovaya diễn giải những thay đổi này như một dấu hiệu của sự phân bổ lại ảnh hưởng trong hệ thống quản trị của Nga. Bà ước tính rằng việc củng cố các trung tâm quyền lực riêng lẻ có thể đi kèm với việc giảm bớt vai trò của bộ máy hành chính thống nhất của chính phủ.

Những câu hỏi tương tự cũng nảy sinh liên quan đến việc ông Dmitry Grigorenko rời khỏi chức Chánh Văn phòng Chính phủ. Một số nhà phân tích xem đây là dấu hiệu cho thấy vị thế của ông Mishustin có thể suy yếu, nhưng cũng không có nghĩa là thủ tướng đã mất quyền kiểm soát nội các. Do đó, việc điều chỉnh có thể dẫn đến những thay đổi trong cơ chế ra quyết định và phân bổ trách nhiệm giữa các bộ. Ý nghĩa chính trị của chúng sẽ được xác định không chỉ bởi các vị trí chính thức mà còn bởi người thực sự kiểm soát nguồn ngân sách và điều phối việc thực hiện các chương trình nhà nước.

Kinh tế

Việc tăng cường khối tài chính diễn ra trong bối cảnh ngân sách Nga đang chịu áp lực đáng kể. Sự thâm hụt ngân sách liên bang dự kiến ​​ngày càng tăng và sự cần thiết phải điều chỉnh chi tiêu quân sự phù hợp với các cam kết khác của chính phủ đang nhận được nhiều sự chú ý. Việc tăng cường phối hợp tài chính được giải thích là do cần phải đảm bảo cân bằng ngân sách, cải thiện hiệu quả chi tiêu và giải quyết các áp lực kinh tế từ bên ngoài[7].

Trong bối cảnh mới, chính phủ phải đối mặt với ba nhiệm vụ chính:

– Đảm bảo nguồn tài chính cho quốc phòng và an ninh;

– Duy trì việc thực hiện các nghĩa vụ xã hội đối với người dân;

– Hỗ trợ đầu tư vào cơ sở hạ tầng, công nghiệp và phát triển công nghệ.

Các nhà phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu chỉ ra rằng việc tăng chi tiêu quân sự làm gia tăng cạnh tranh về nguồn ngân sách và có thể hạn chế nguồn tài trợ cho các dự án dân sự. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là việc giảm chi tiêu xã hội là không thể tránh khỏi, kết quả sẽ phụ thuộc vào xu hướng thu ngân sách và các quyết định cụ thể của chính phủ. Các chuyên gia Nga cũng chỉ ra rằng việc thăng chức của Siluanov có thể mang cả ý nghĩa biểu tượng và thực tiễn. Nếu ông ấy được trao quyền rộng hơn để điều phối chính sách kinh tế, Bộ Tài chính sẽ có thể gây ảnh hưởng lớn hơn đến việc phân bổ ngân sách cho các chương trình nhà nước. Tuy nhiên, nếu chức năng của ông Siluanov phần lớn vẫn không thay đổi, kết quả của việc cải tổ sẽ chủ yếu mang tính hành chính.

Do đó, tác động kinh tế chính của việc cải tổ có thể là tăng cường kiểm soát chi tiêu và ưu tiên nghiêm ngặt hơn các chương trình nhà nước. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách này sẽ phụ thuộc vào khả năng của chính phủ trong việc cân bằng nhu cầu ngân sách ngắn hạn với tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Quốc phòng

Những thay đổi về nhân sự không ảnh hưởng trực tiếp đến lãnh đạo Bộ Quốc phòng, dẫu vậy việc nâng cao vị thế của Bộ trưởng Tài chính dự kiến sẽ có tác động đến chính sách quốc phòng. Bộ Tài chính tham gia vào việc hình thành ngân sách liên bang và phân bổ nguồn lực, điều này ảnh hưởng đến việc mua sắm của chính phủ, tài trợ cho tổ hợp công nghiệp quốc phòng và an sinh xã hội cho quân nhân.

Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu xem việc cải tổ là một phần trong sự thích ứng của Điện Kremlin với nhu cầu tài chính cho một cuộc xung đột vũ trang kéo dài. Từ góc độ này, việc tăng cường khối tài chính nhằm mục đích điều chỉnh nhu cầu quân sự với khả năng ngân sách hạn chế.

Một số hệ quả tiềm tàng của những thay đổi nhân sự bao gồm tăng cường giám sát đấu thầu công, ưu tiên hơn cho một số chương trình quốc phòng nhất định, và sự cạnh tranh gay gắt hơn về nguồn lực giữa sản xuất quân sự, dịch vụ xã hội và đầu tư dân sự.

Các điều chỉnh nhân sự ở chính phủ Nga có thể tác động đến Việt Nam chủ yếu thông qua những thay đổi trong việc điều tiết ngân sách, giao thông vận tải và kinh tế đối ngoại của Nga. Việc tăng cường lĩnh vực tài chính có thể dẫn đến việc giám sát chặt chẽ hơn việc tài trợ cho các dự án chung, bao gồm cả trong lĩnh vực năng lượng và công nghiệp, trong khi việc nâng cao vị thế của các quan chức giao thông vận tải tạo cơ hội phát triển các liên kết logistics và thương mại giữa hai nước. Trước tình hình xung đột Nga – Ucraina đang diễn ra, Việt Nam cũng cần xem xét rủi ro từ các lệnh trừng phạt, sự phức tạp của các khoản thanh toán quốc tế và khả năng gián đoạn nguồn cung thiết bị. Do đó, Việt Nam cần duy trì đối thoại với các cơ quan Nga, nhất quán thực hiện các thỏa thuận cùng có lợi, đồng thời đa dạng hóa quan hệ kinh tế đối ngoại, trong khi vẫn duy trì chính sách đối ngoại độc lập và tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế.

Tác giả: Nguyễn Như Việt Anh

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]

Tài liệu tham khảo

[1]. РБК (2026), “Путин утвердил перестановки в правительстве”, https://www.rbc.ru/politics/22/10/2026/6ad9a05feae2d2752e930df3
[2]. REUTERS (2026), “Putin elevates finance minister amid mounting budget pressures”, https://www.reuters.com/world/putin-set-reshuffle-russias-government-2026-10-19/

[3]. CARNEGIE (2026), “Эрозия государства. О чем говорят поствыборные перестановки в правительстве”, https://carnegieendowment.org/ru/russia-eurasia/politika/2026/10/russia-post-election-reshuffles
[4]. URA.RU (2026), “Путин согласовал масштабные перестановки в правительстве: кто занял новые должности”, https://ura.news/articles/1053138158
[5]. CENTRE FOR EASTERN STUDIES (2026), “Russian government reshuffle: further mobilisation of resources for a protracted war”, https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-10-21/russian-government-reshuffle-further-mobilisation-resources-a
[6]. ВЕДОМОСТИ (2026), “Что означают изменения в финансовом блоке правительства”, https://www.vedomosti.ru/economics/articles/2026/10/20/1238391-izmeneniya-v-finansovom-bloke-pravitelstva
[7]. МЕДУЗА (2026), “В правительстве РФ четыре новых вице-премьера Что поменяется? Глава Минфина Антон Силуанов усиливает свои позиции?”, https://meduza.io/feature/2026/10/20/v-pravitelstve-rf-chetyre-novyh-vitse-premiera-no-v-ego-rabote-malo-chto-izmenitsya