Từ góc nhìn của chủ nghĩa hiện thực, Trung Quốc duy trì quan hệ với Triều Tiên nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, giữ vững an ninh biên giới và hạn chế ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực. Trong khi đó, Triều Tiên xem Trung Quốc là đối tác quan trọng về kinh tế, ngoại giao và an ninh, góp phần duy trì sự ổn định của chế độ. Tuy nhiên, mối quan hệ này không hoàn toàn dựa trên sự tin tưởng mà còn chịu tác động bởi những khác biệt về lợi ích và mục tiêu chiến lược. Trung Quốc mong muốn duy trì ổn định trên bán đảo Triều Tiên, trong khi Triều Tiên theo đuổi chính sách tự chủ và phát triển năng lực hạt nhân. Những khác biệt này đôi khi tạo ra căng thẳng trong quan hệ song phương. Đồng thời, sự cạnh tranh quyền lực giữa Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc khiến liên kết Trung – Triều có ý nghĩa chiến lược ngày càng lớn. Vì vậy, quan hệ hai nước vừa là công cụ bảo vệ lợi ích quốc gia vừa phản ánh quá trình cân bằng quyền lực tại Đông Bắc Á. Nhìn chung, chủ nghĩa hiện thực giúp lý giải rằng quan hệ chủ yếu được định hình bởi lợi ích quốc gia, nhu cầu an ninh và mục tiêu duy trì vị thế trong hệ thống quốc tế.
Cơ sở lý luận và bối cảnh quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên hiện nay
Quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên đang thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế trong bối cảnh cục diện an ninh Đông Bắc Á tiếp tục có những chuyển động đáng chú ý trong năm 2026. Khi cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn tác động sâu rộng đến quan hệ quốc tế, vấn đề bán đảo Triều Tiên không chỉ liên quan trực tiếp đến an ninh của các quốc gia trong khu vực mà còn gắn với sự điều chỉnh chiến lược của các cường quốc. Những diễn biến mới trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng vì vậy cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với lợi ích quốc gia, nhu cầu bảo đảm an ninh và cuộc cạnh tranh ảnh hưởng đang diễn ra tại Đông Bắc Á.
Một trong những dấu mốc đáng chú ý nhất là chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 8/6/2026. Tại cuộc hội đàm với nhà lãnh đạo Kim Jong Un ở Triều Tiên, hai bên nhấn mạnh việc tăng cường trao đổi cấp cao, củng cố tin cậy chính trị và mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, nông nghiệp, khoa học, công nghệ và giao lưu nhân dân. Đáng chú ý, hai nhà lãnh đạo cũng đề cập đến việc tăng cường trao đổi trong lĩnh vực ngoại giao, thực thi pháp luật và quân sự. Những nội dung này cho thấy hai bên đang thúc đẩy quan hệ trên nhiều phương diện, đồng thời nhấn mạnh vai trò của phối hợp chiến lược trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động.
Đến ngày 24/10/2026, quan hệ hai nước tiếp tục thu hút sự quan tâm khi nhà lãnh đạo Kim Jong Un đến thành phố Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, qua cây cầu mới bắc qua sông Áp Lục nối Trung Quốc với Triều Tiên. Trong chuyến thăm, Kim Jong Un gặp Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc Vương Hỗ Ninh, thăm cơ sở sản xuất ô tô và bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác song phương. Sự kiện diễn ra sau khi cây cầu mới được đưa vào hoạt động trong tháng 10, mở ra điều kiện thuận lợi hơn cho việc vận chuyển hàng hóa và mở rộng giao thương giữa hai nước. Đây không đơn thuần là hoạt động kết nối giao thông mà còn là tín hiệu đáng chú ý về khả năng tăng cường liên kết kinh tế giữa Trung Quốc và Triều Tiên trong thời điểm và đồng thời duy trì quan hệ ngày càng sâu rộng với Nga.
Những điều trên đặt ra vấn đề về cách Trung Quốc và Triều Tiên tính toán lợi ích trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực tại Đông Bắc Á. Đối với Trung Quốc, việc duy trì quan hệ ổn định với Triều Tiên có ý nghĩa đối với an ninh khu vực biên giới, môi trường chiến lược xung quanh bán đảo Triều Tiên và vị thế của Bắc Kinh trước ảnh hưởng của Mỹ cùng các đối tác an ninh của Washington. Đối với Triều Tiên, Trung Quốc tiếp tục là đối tác kinh tế đặc biệt quan trọng, cung cấp không gian hợp tác thương mại và ngoại giao trong bối cảnh nước này phải đối mặt với các hạn chế quốc tế. Tuy nhiên, việc Bình Nhưỡng tăng cường hợp tác với Nga cũng cho thấy Triều Tiên đang mở rộng các lựa chọn đối ngoại, qua đó tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một đối tác duy nhất hai bên vừa phản ánh nhu cầu hợp tác, vừa cho thấy mỗi bên đều có những tính toán riêng nhằm bảo vệ quyền tự chủ và lợi ích chiến lược của mình.
Dưới góc nhìn chủ nghĩa hiện thực, các động thái này có thể được lý giải thông qua vai trò trung tâm của lợi ích quốc gia, nhu cầu an ninh và sự cân bằng quyền lực. Trong môi trường quốc tế không có một cơ chế quyền lực tối cao đủ khả năng bảo đảm tuyệt đối an ninh cho mọi quốc gia, các nước thường tìm cách củng cố năng lực của mình, xây dựng quan hệ đối tác và điều chỉnh chính sách để ứng phó với những thay đổi từ bên ngoài. Vì vậy, việc Trung Quốc và Triều Tiên tăng cường tiếp xúc cấp cao, mở rộng kết nối kinh tế và đề cập đến phối hợp chiến lược có thể được xem là một phần trong quá trình thích ứng với môi trường an ninh khu vực. Dù vậy, những biểu hiện hợp tác này chưa đủ để khẳng định hai nước hoàn toàn thống nhất về mọi vấn đề, bởi lợi ích của Bắc Kinh trong việc duy trì ổn định khu vực không phải lúc nào cũng trùng khớp với những lựa chọn an ninh của Bình Nhưỡng.
Trong thời gian tới, quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên sẽ tiếp tục là một biến số đáng chú ý đối với cục diện Đông Bắc Á, đặc biệt khi Trung Quốc chuẩn bị đăng cai Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11/2026 và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến tham dự. Khả năng nối lại tiếp xúc giữa Mỹ và Triều Tiên cùng những điều chỉnh trong quan hệ giữa Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc và Nhật Bản, có thể tác động đến tính toán chiến lược của các bên. Trong bối cảnh đó, những chuyến thăm cấp cao và các dự án kết nối kinh tế không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao trước mắt mà còn phản ánh nỗ lực củng cố vị thế và bảo vệ lợi ích quốc gia trong một môi trường cạnh tranh ngày càng phức tạp. Vì thế, hai bên cần được theo dõi không chỉ qua những tuyên bố hữu nghị mà còn qua các bước đi thực tế, mức độ hợp tác và cách hai nước phản ứng trước những thay đổi của cán cân quyền lực tại Đông Bắc Á.
Liên kết chiến lược Trung Quốc – Triều Tiên dưới góc nhìn chủ nghĩa hiện thực
Quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên trong năm 2026 đang có những chuyển động đáng chú ý thông qua việc tăng cường tiếp xúc cấp cao, mở rộng hợp tác kinh tế và thúc đẩy trao đổi chiến lược. Dưới góc nhìn chủ nghĩa hiện thực, những động thái này không đơn thuần phản ánh quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia mà còn cho thấy quá trình điều chỉnh chính sách nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia trong môi trường cạnh tranh quốc tế. Trung Quốc cần duy trì môi trường an ninh ổn định tại khu vực biên giới phía đông bắc, đồng thời hạn chế những diễn biến có thể làm gia tăng sự hiện diện quân sự của Mỹ và các đồng minh gần lãnh thổ Trung Quốc. Trong khi đó, Triều Tiên cần củng cố vị thế đối ngoại, duy trì nguồn hỗ trợ kinh tế và mở rộng không gian chiến lược để ứng phó với những sức ép từ bên ngoài. Sự giao thoa giữa các nhu cầu này tạo cơ sở để hai nước thúc đẩy quan hệ song phương trong giai đoạn hiện nay.
Chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 8/6/2026 là một biểu hiện nổi bật của quá trình điều chỉnh đó. Tại cuộc hội đàm với nhà lãnh đạo Kim Jong Un, hai bên nhấn mạnh việc tăng cường trao đổi cấp cao, củng cố tin cậy chính trị và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, nông nghiệp, khoa học, công nghệ và giao lưu nhân dân. Đáng chú ý, nội dung trao đổi còn đề cập đến việc tăng cường phối hợp trong lĩnh vực quân sự. Đây là tín hiệu cho thấy phạm vi thảo luận song phương đang được mở rộng sang những vấn đề liên quan đến môi trường an ninh khu vực. Tuy nhiên, việc đề cập đến hợp tác quân sự chưa đồng nghĩa với việc hai bên đã thiết lập những cơ chế phối hợp quân sự mới hoặc đạt được các cam kết tác chiến cụ thể. Vì vậy, cần phân biệt giữa thông điệp ngoại giao được công bố và mức độ hợp tác thực tế giữa hai quốc gia.
Xét theo chủ nghĩa hiện thực, Trung Quốc có động lực duy trì quan hệ chặt chẽ với Triều Tiên nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược của mình tại Đông Bắc Á. Một bán đảo Triều Tiên ổn định giúp Bắc Kinh hạn chế nguy cơ xung đột lan đến khu vực biên giới, tránh những biến động có thể gây gián đoạn thương mại và giảm khả năng xuất hiện những thay đổi an ninh bất lợi đối với Trung Quốc. Bên cạnh đó, quan hệ hai bên duy trì một kênh ảnh hưởng quan trọng đối với các vấn đề liên quan đến bán đảo Triều Tiên. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ – Trung tiếp tục tác động đến cấu trúc an ninh khu vực, việc duy trì liên lạc chiến lược với Triều Tiên còn tạo điều kiện để Trung Quốc theo dõi và ứng phó với những thay đổi trong quan hệ giữa Washington, Seoul và Tokyo. Vì vậy, tăng cường quan hệ với Bình Nhưỡng có thể được xem là một phần trong cách Trung Quốc bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì khả năng điều chỉnh trước các diễn biến khó lường.
Ở chiều ngược lại, Triều Tiên có những tính toán riêng trong việc thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc. Việc mở rộng hợp tác thương mại, vận tải và trao đổi cấp cao giúp Bình Nhưỡng tăng khả năng tiếp cận các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế, đồng thời củng cố vị thế ngoại giao trước những sức ép quốc tế. Đối với Triều Tiên, Trung Quốc không chỉ là một đối tác kinh tế quan trọng mà còn tạo thêm không gian để triển khai chính sách đối ngoại theo hướng đa dạng hóa quan hệ. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi Triều Tiên đồng thời thúc đẩy quan hệ với Nga. Do đó, việc tăng cường hợp tác với Bắc Kinh không nhất thiết có nghĩa Triều Tiên sẽ đặt toàn bộ lợi ích chiến lược của mình vào Trung Quốc. Trái lại, phía Triều Tiên có thể tìm cách duy trì quan hệ với nhiều đối tác để gia tăng khả năng tự chủ và tránh phụ thuộc quá mức vào bất kỳ cường quốc nào.
An ninh chế độ cũng là một yếu tố quan trọng giúp lý giải động lực hợp tác giữa Trung Quốc và Triều Tiên hiện nay. Đối với Bình Nhưỡng, việc duy trì năng lực răn đe, bảo đảm nguồn lực kinh tế và củng cố quan hệ với các đối tác có ảnh hưởng quốc tế góp phần tạo dư địa cho chính quyền bảo vệ quyền tự chủ chiến lược. Đối với Trung Quốc, việc duy trì ổn định tại Triều Tiên có ý nghĩa thiết thực trong việc hạn chế nguy cơ khủng hoảng chính trị, dòng người di cư quy mô lớn hoặc xung đột quân sự sát khu vực biên giới. Tuy nhiên, lợi ích của Trung Quốc không chỉ nằm ở việc duy trì sự ổn định của chính quyền Triều Tiên mà còn ở khả năng ngăn chặn những diễn biến có thể làm thay đổi bất lợi cán cân an ninh khu vực.
Chuyến thăm của Tập Cận Bình tới Triều Tiên tháng 6/2026 cho thấy hai bên đều muốn phát đi tín hiệu về sự ổn định và tính liên tục của quan hệ song phương. Những tuyên bố công khai sau cuộc gặp nhấn mạnh tăng cường liên lạc chiến lược và mở rộng hợp tác chính trị, kinh tế, văn hóa. Tuy nhiên, vấn đề hạt nhân Triều Tiên và khả năng nối lại đàm phán phi hạt nhân hóa không trở thành trọng tâm nổi bật trong các thông điệp được công bố. Điều này cho thấy hai bên ưu tiên thể hiện sự đồng thuận về quan hệ song phương, trong khi những vấn đề nhạy cảm có khả năng gây bất đồng chưa được đặt ở vị trí trung tâm của thông điệp ngoại giao. Dẫu vậy, không thể chỉ từ sự vắng mặt của những vấn đề này để kết luận rằng Trung Quốc đã thay đổi lập trường về chương trình hạt nhân Triều Tiên. Thay vào đó, diễn biến trên cho thấy việc duy trì quan hệ và quản lý bất đồng tiếp tục là những vấn đề quan trọng trong cách hai nước xử lý quan hệ song phương.
Một diễn biến đáng chú ý tiếp theo là chuyến thăm thành phố Đan Đông của Kim Jong Un ngày 24/10/2026. Nhà lãnh đạo Triều Tiên được Vương Hỗ Ninh, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, đón tiếp và tháp tùng trong chuyến thăm. Kim Jong Un đến khu tưởng niệm các binh sĩ Trung Quốc và tham quan một cơ sở sản xuất ô tô tại Đan Đông. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh cây cầu mới nối Đan Đông của Trung Quốc với khu vực Tân Nghĩa Châu của Triều Tiên được đưa vào hoạt động trong tháng 10/2026. Việc tăng cường kết nối giao thông có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lưu thông hàng hóa, vận chuyển nguyên liệu và mở rộng thương mại giữa hai nước. Dưới góc nhìn hiện thực, đây là một phương diện hợp tác có ý nghĩa thực tiễn bởi liên kết kinh tế có thể giúp Trung Quốc duy trì vai trò tại khu vực biên giới, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho Triều Tiên trong bối cảnh nước này cần mở rộng các kênh trao đổi kinh tế.
Tuy nhiên, ý nghĩa chiến lược của chuyến thăm Đan Đông cần được đánh giá thận trọng. Việc duy trì tiếp xúc cấp cao và thúc đẩy kết nối hạ tầng là những tín hiệu tích cực đối với quan hệ song phương, nhưng chưa đủ để khẳng định hai nước đã đạt được một bước đột phá trong hợp tác an ninh hoặc quân sự. Giá trị thực tế của các động thái này còn phụ thuộc vào việc những cam kết ngoại giao có được chuyển hóa thành các thỏa thuận cụ thể hay không, cũng như mức độ gia tăng thực tế của thương mại và phối hợp chiến lược. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn nhận chuyến thăm như biểu hiện của tình hữu nghị, cần xem xét sự kiện trong mối liên hệ với lợi ích quốc gia, nhu cầu duy trì ảnh hưởng và những tính toán riêng của mỗi bên.
Trên bình diện khu vực, quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên gắn chặt với quá trình cạnh tranh quyền lực tại Đông Bắc Á. Khi Trung Quốc tăng cường quan hệ với Triều Tiên, Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản có thể xem xét những động thái này trong tương quan với các thách thức an ninh trên bán đảo Triều Tiên. Ngược lại, việc Mỹ và các đồng minh tăng cường phối hợp quốc phòng cũng có thể khiến Trung Quốc quan ngại về khả năng mở rộng ảnh hưởng quân sự của Washington trong khu vực. Đây là biểu hiện của logic cân bằng quyền lực, trong đó các quốc gia điều chỉnh quan hệ đối tác, năng lực quốc phòng và chính sách đối ngoại nhằm tránh rơi vào vị thế bất lợi trước những thay đổi của môi trường chiến lược không thể được xem xét tách biệt khỏi sự tương tác giữa các cường quốc và những phản ứng dây chuyền trong cấu trúc an ninh khu vực.
Bên cạnh cạnh tranh Mỹ – Trung, quan hệ ngày càng sâu rộng giữa Triều Tiên và Nga cũng tạo ra một yếu tố đáng chú ý trong tính toán của Bắc Kinh. Khi Bình Nhưỡng mở rộng hợp tác với Nga, Trung Quốc có thể đứng trước yêu cầu phải tăng cường hiện diện ngoại giao và hợp tác kinh tế để duy trì vai trò của mình. Tuy nhiên, sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa hai đối tác của Triều Tiên không nhất thiết dẫn đến đối đầu trực tiếp. Đối với Bình Nhưỡng, việc duy trì quan hệ với cả Trung Quốc và Nga có thể tạo thêm lựa chọn về kinh tế, ngoại giao và an ninh, đồng thời tăng khả năng thương lượng với từng đối tác. Điều này cũng cho thấy Triều Tiên không chỉ là một chủ thể tiếp nhận sự hỗ trợ từ các cường quốc mà còn chủ động điều chỉnh quan hệ nhằm bảo vệ lợi ích riêng.
Dù có những động lực thúc đẩy hợp tác, liên kết Trung – Triều vẫn tồn tại các giới hạn bắt nguồn từ sự khác biệt trong cách hai nước xác định lợi ích quốc gia. Trung Quốc có lợi ích trong việc hạn chế nguy cơ xung đột trên bán đảo Triều Tiên và tránh những diễn biến làm gia tăng bất ổn khu vực. Trong khi đó, Triều Tiên coi năng lực hạt nhân và tên lửa là một thành tố quan trọng trong chính sách răn đe và bảo đảm an ninh của mình. Những ưu tiên này có thể không hoàn toàn tương thích. Việc Triều Tiên tiếp tục phát triển năng lực quân sự có thể làm gia tăng sức ép an ninh đối với Hàn Quốc và Nhật Bản, thúc đẩy hai nước phối hợp chặt chẽ hơn với Mỹ. Điều đó có khả năng tạo ra môi trường chiến lược bất lợi cho Trung Quốc, ngay cả khi Bắc Kinh mong muốn duy trì quan hệ ổn định với Triều Tiên.
Ngoài ra, việc hai nước cùng nhấn mạnh bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển không đồng nghĩa với việc họ có cùng quan điểm về mọi vấn đề quốc tế. Bắc Kinh phải cân nhắc quan hệ kinh tế với nhiều đối tác, vai trò của mình trong các thể chế quốc tế và nguy cơ căng thẳng khu vực gia tăng. Bình Nhưỡng, ngược lại, có thể ưu tiên khả năng răn đe và duy trì quyền tự chủ ngay cả khi những lựa chọn đó gây khó khăn cho Trung Quốc trong việc quản lý môi trường an ninh. Vì vậy, quan hệ song phương vừa có yếu tố bổ trợ, vừa chứa đựng khả năng phát sinh bất đồng. Mức độ gắn kết giữa hai nước cần được đánh giá dựa trên hành động cụ thể, thay vì mặc định rằng sự gần gũi về chính trị sẽ luôn dẫn đến sự thống nhất về chiến lược.
Nhìn chung, những diễn biến trong năm 2026 cho thấy Trung Quốc và Triều Tiên đang tìm cách củng cố quan hệ trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực tại Đông Bắc Á tiếp tục biến đổi. Chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tập Cận Bình, chuyến thăm Đan Đông của Kim Jong Un và việc tăng cường kết nối kinh tế là những tín hiệu cho thấy hai bên muốn duy trì liên lạc và mở rộng hợp tác. Tuy nhiên, chưa có đủ cơ sở công khai để khẳng định những động thái này đã tạo ra một liên minh quân sự với mức độ phối hợp mới hoặc loại bỏ những khác biệt về lợi ích. Theo logic của chủ nghĩa hiện thực, liên kết Trung – Triều vẫn được định hình bởi nhu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia, duy trì an ninh và điều chỉnh vị thế trước cạnh tranh giữa các cường quốc. Chính sự kết hợp giữa nhu cầu hợp tác và yêu cầu tự chủ chiến lược sẽ tiếp tục quyết định mức độ gắn kết cũng như những giới hạn trong quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên hiện nay.
Tác động tới mạng lưới quan hệ trong khu vực
Quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực tại Đông Bắc Á năm 2026 cho thấy sự đan xen giữa nhu cầu hợp tác song phương và những tính toán chiến lược rộng hơn của các cường quốc. Những diễn biến ngoại giao gần đây, đặc biệt là chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tháng 6/2026 và chuyến thăm thành phố Đan Đông của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un ngày 24/10/2026, cho thấy Bắc Kinh và Bình Nhưỡng tiếp tục duy trì các kênh tiếp xúc và thúc đẩy kết nối kinh tế. Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động, những động thái này không chỉ phản ánh nhu cầu duy trì quan hệ giữa hai nước mà còn thể hiện nỗ lực bảo vệ lợi ích quốc gia, củng cố vị thế đối ngoại và ứng phó với những thay đổi trong tương quan quyền lực tại Đông Bắc Á.
Điểm đáng chú ý trong chuyến thăm Đan Đông là việc Kim Jong Un đi qua cây cầu mới bắc qua sông Áp Lục, công trình được kỳ vọng tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và mở rộng thương mại giữa hai nước. Trong chuyến thăm, nhà lãnh đạo Triều Tiên cũng đến khu tưởng niệm các binh sĩ Trung Quốc và tham quan một cơ sở sản xuất ô tô. Theo Reuters ngày 24 – 25/10/2026, chuyến đi được truyền thông nhìn nhận như một tín hiệu thúc đẩy quan hệ kinh tế. Tuy nhiên, chuyến thăm diễn ra trong thời gian ngắn và không có cuộc gặp được công bố giữa Kim Jong Un với Chủ tịch Tập Cận Bình. Vì vậy, sự kiện nên được xem là một dấu hiệu tiếp tục duy trì quan hệ và thúc đẩy kết nối, thay vì bằng chứng đủ để khẳng định hai nước đã đạt được một thỏa thuận chiến lược mới. Ý nghĩa thực tế của chuyến thăm sẽ phụ thuộc vào những bước triển khai tiếp theo, đặc biệt là mức độ gia tăng thương mại, hiệu quả vận hành của cây cầu và khả năng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khác.
Dưới góc nhìn chủ nghĩa hiện thực, những diễn biến này cho thấy lợi ích quốc gia vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc định hình quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên. Trung Quốc có nhu cầu duy trì ổn định tại bán đảo Triều Tiên, bảo vệ an ninh khu vực biên giới và giữ vai trò trong các vấn đề chiến lược của Đông Bắc Á. Trong khi đó, Triều Tiên cần mở rộng các kênh hợp tác kinh tế, củng cố năng lực tự chủ và duy trì vị thế trong quan hệ với các cường quốc. Hai bên có những lợi ích giao thoa tạo điều kiện cho hợp tác, nhưng không vì thế mà mọi ưu tiên chiến lược đều hoàn toàn thống nhất. Trung Quốc quan tâm đến việc hạn chế nguy cơ bất ổn khu vực, trong khi Triều Tiên tiếp tục đặt trọng tâm vào năng lực răn đe và bảo đảm an ninh của chính mình. Sự khác biệt này cho thấy liên kết song phương cần được đánh giá dựa trên lợi ích cụ thể và hành động thực tế, thay vì chỉ dựa vào các tuyên bố về tình hữu nghị hay sự gắn bó chính trị.
Bên cạnh quan hệ song phương, cạnh tranh Mỹ – Trung tiếp tục là yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến môi trường chiến lược Đông Bắc Á. Đối với Bắc Kinh, quan hệ với Bình Nhưỡng là một trong những kênh duy trì ảnh hưởng tại khu vực và ứng phó với những thay đổi trong cấu trúc an ninh do sự hiện diện của Mỹ cùng các đồng minh. Trong khi đó, Washington tiếp tục phối hợp với Seoul và Tokyo về vấn đề hạt nhân Triều Tiên, an ninh khu vực và các thách thức xuyên quốc gia. Tuyên bố chung của ngoại trưởng ba nước ngày 21/9/2026 tái khẳng định cam kết phối hợp an ninh, mục tiêu phi hạt nhân hóa Triều Tiên và duy trì ổn định tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Những động thái này cho thấy cạnh tranh tại Đông Bắc Á không chỉ thể hiện qua hoạt động quân sự mà còn diễn ra trong ngoại giao, công nghệ, chuỗi cung ứng và các cơ chế phối hợp chính sách. Do đó, bất kỳ sự điều chỉnh nào trong quan hệ Trung – Triều cũng có thể được các bên khác xem xét trong tương quan với lợi ích và yêu cầu an ninh của chính họ.
Một nhân tố khác cần được chú ý là quan hệ Triều Tiên – Nga. Việc Bình Nhưỡng duy trì hợp tác với Nga trong khi tiếp tục củng cố quan hệ cho thấy Triều Tiên đang có thêm những lựa chọn trong chính sách đối ngoại. Điều này có thể giúp gia tăng khả năng thương lượng và giảm sự phụ thuộc vào một đối tác duy nhất. Đối với Trung Quốc, đây vừa là cơ hội để thúc đẩy hợp tác với Triều Tiên, vừa đặt ra yêu cầu duy trì vai trò của mình trong các vấn đề liên quan đến bán đảo. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng sự gia tăng quan hệ Triều Tiên – Nga tất yếu dẫn đến cạnh tranh trực tiếp giữa Moskva và Bắc Kinh. Mức độ phối hợp hay khác biệt giữa các bên còn phụ thuộc vào những lợi ích cụ thể trong từng vấn đề, từ thương mại, năng lượng đến an ninh và ngoại giao. Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì quan hệ với nhiều đối tác có thể trở thành một phương thức để Triều Tiên mở rộng không gian chiến lược của mình.
Triển vọng và các thách thức nảy sinh
Về triển vọng, quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên có cơ sở để tiếp tục được thúc đẩy trong các lĩnh vực thương mại, vận tải, trao đổi ngoại giao và một số vấn đề an ninh cùng quan tâm. Việc đưa cầu Áp Lục mới vào hoạt động có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho kết nối kinh tế, nhưng hiệu quả thực tế vẫn cần được kiểm chứng qua lưu lượng hàng hóa, hoạt động xuất nhập khẩu và các thỏa thuận được triển khai. Những cuộc tiếp xúc cấp cao tiếp theo, nếu diễn ra, cũng sẽ là cơ sở để đánh giá liệu các tuyên bố về hợp tác có được chuyển hóa thành những cơ chế phối hợp cụ thể hay không. Đồng thời, việc Trung Quốc duy trì quan hệ với Triều Tiên không đồng nghĩa Trung Quốc quyết định toàn bộ chính sách của Triều Tiên, nhất là đối với chương trình hạt nhân, tên lửa và quan hệ với Nga. Đây sẽ tiếp tục là những vấn đề có khả năng tạo ra khác biệt về lợi ích giữa hai nước.
Trước những chuyển động đó, mục tiêu quan trọng đối với các bên liên quan là hạn chế nguy cơ tính toán sai lầm, duy trì các kênh liên lạc và ngăn cạnh tranh chiến lược chuyển thành đối đầu trực tiếp. Trung Quốc và Triều Tiên có thể tiếp tục mở rộng hợp tác kinh tế và trao đổi ngoại giao, đồng thời cần chú ý đến những tác động khu vực từ các lựa chọn an ninh của mỗi nước. Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản cần duy trì phối hợp nhằm ứng phó với những thách thức an ninh, nhưng các cơ chế phối hợp cũng cần gắn với thông tin minh bạch, quản lý khủng hoảng và khả năng duy trì đối thoại. Đối với các bên, việc bảo vệ lợi ích quốc gia không nhất thiết phải đồng nghĩa với việc gia tăng sức ép trong mọi tình huống; những kênh ngoại giao và cơ chế kiểm soát rủi ro vẫn có ý nghĩa trong việc hạn chế khả năng xảy ra xung đột ngoài dự kiến.
Trong thời gian tới, trật tự Đông Bắc Á nhiều khả năng tiếp tục chịu tác động đồng thời từ cạnh tranh Mỹ – Trung, quan hệ Triều Tiên – Nga và sự phối hợp an ninh Mỹ – Hàn – Nhật. Các chuyến thăm cấp cao, những dự án kết nối kinh tế và các tuyên bố về hợp tác sẽ là những dấu hiệu cần được theo dõi, nhưng không nên được xem là căn cứ duy nhất để đánh giá sự thay đổi trong cán cân quyền lực. Những chỉ dấu quan trọng hơn bao gồm mức độ thực hiện các cam kết, thay đổi trong chính sách quốc phòng, diễn biến của chương trình hạt nhân Triều Tiên, quy mô hợp tác kinh tế và khả năng duy trì đối thoại giữa các bên. Việc theo dõi những yếu tố này sẽ giúp đánh giá sát hơn liệu các động thái hiện nay đang góp phần ổn định môi trường khu vực hay làm gia tăng sự phân cực chiến lược.
Tóm lại, quan hệ Trung Quốc – Triều Tiên trong năm 2026 phản ánh rõ logic của chủ nghĩa hiện thực: các quốc gia vừa tìm kiếm hợp tác để bảo vệ lợi ích chung, vừa duy trì quyền tự chủ để ứng phó với những bất định của môi trường quốc tế. Chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tập Cận Bình và chuyến thăm Đan Đông của Kim Jong Un cho thấy hai nước đang tiếp tục duy trì liên lạc và thúc đẩy những lĩnh vực hợp tác có ý nghĩa thực tiễn, nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định mọi khác biệt chiến lược đã được giải quyết. Trong khi đó, cạnh tranh Mỹ – Trung, quan hệ Triều Tiên – Nga và sự phối hợp an ninh giữa Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản tiếp tục tạo nên môi trường chiến lược phức tạp, trong đó mỗi bước đi của một bên đều có thể ảnh hưởng đến tính toán của các bên còn lại. Triển vọng của Đông Bắc Á vì vậy sẽ phụ thuộc không chỉ vào mức độ gắn kết giữa Trung Quốc và Triều Tiên mà còn vào khả năng các quốc gia cân bằng lợi ích, quản lý bất đồng và hạn chế nguy cơ đối đầu. Đây cũng là điểm cốt lõi khi nhìn nhận hiện nay dưới góc độ lợi ích quốc gia, an ninh và cạnh tranh quyền lực khu vực.
Tác giả: Nam Minh
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
Tài liệu tham khảo
- Cai Qi, Wang Yi, and other officials attended the talks (8 – 6 – 2026). Xi Jinping Holds Talks with Kim Jong Un, https://www.mfa.gov.cn/mfa_eng/xw/zyxw/202606/t20260609_11940480.html
- Victor Cha, Bonny Lin, Truly Tinsley, and Andy Lim (6 – 8 – 2026). Old Friends, New Calculations: A Reset in China-North Korea Relations, https://www.csis.org/analysis/old-friends-new-calculations-reset-china-north-korea-relations
- Joyce Lee and Eduardo Baptista (24 – 10 – 2026). North Korea’s Kim crosses new bridge into China as trade ties warm, https://www.reuters.com/world/china/north-koreas-kim-jong-un-arrives-dandong-china-yonhap-says-2026-10-24/
- Kang Jae-eun (24 – 10 – 2026). N. Korea’s Kim arrives in China’s Dandong via newly opened bridge: gov’t source, https://en.yna.co.kr/view/AEN20261024001952320
- Clara Fong (21 – 11 – 2024). The China-North Korea Relationship, https://www.cfr.org/backgrounders/china-north-korea-relationship
- Yong-keun Cho (7 – 2026). Implications of the North Korea-China Summit and the Shifting Security Architecture on the Korean Pe, https://www.kima.re.kr/en/publication.html?id=4-3-3&s=14&uid=1699
- Cynthia Kim and Joyce Lee (25 – 10 – 2026). North Korea’s Kim Jong Un returns from China after war memorial visit, state media says, https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/north-koreas-kim-jong-un-returns-china-after-war-memorial-visit-state-media-says-2026-10-24/
- Rachel Minyoung Lee (26 – 10 – 2026). Quick Take: Kim Jong Un’s Unusual Dandong Trip to Mark CPV Anniversary, https://www.38north.org/2026/10/quick-take-kim-jong-uns-unusual-dandong-trip-to-mark-cpv-anniversary/
- S. Department of State (21 – 9 – 2026). Joint Statement from the Trilateral Meeting of the United States of America, Japan, and the Republic of Korea in New York City, https://ebs.publicnow.com/view/2335A5862EB878B8AAB372FD5C750C8786B443CB
- Chung-in Moon (3 – 10 – 2026). Korea-Japan Cooperation Still Has a Long Way to Go, https://toda.org/global-outlooks/korea-japan-cooperation-still-has-a-long-way-to-go/
