Tóm tắt: Quan hệ Việt Nam - Mỹ đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng nhất kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ năm 1995. Sau khi nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2023, hợp tác song phương không chỉ được thúc đẩy trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư mà còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, giáo dục, an ninh và quốc phòng. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm Việt Nam vào tháng 6/2026 của Hùng Cao - một chính khách Mỹ gốc Việt có ảnh hưởng ngày càng lớn trong chính trường Mỹ - thu hút sự quan tâm của dư luận và giới quan sát.
Chuyến thăm Việt Nam của Hùng Cao, Quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ vào tháng 6/2026, đang thu hút sự quan tâm của dư luận hai nước. Không chỉ bởi đây là chuyến thăm của một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ, mà còn bởi câu chuyện của ông – một người gốc Việt từng rời bỏ quê hương từ khi còn nhỏ, sau đó trở thành sĩ quan quân đội Mỹ và vươn tới vị trí lãnh đạo trong bộ máy an ninh quốc gia của siêu cường số một thế giới.
Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Mỹ đang phát triển mạnh mẽ sau khi hai nước nâng cấp quan hệ, chuyến thăm của Hùng Cao không chỉ mang ý nghĩa về hợp tác quốc phòng mà còn phản ánh sự mở rộng của các kênh kết nối chính trị, xã hội và cộng đồng giữa hai quốc gia.
Từ người tị nạn đến lãnh đạo Hải quân Mỹ
Hùng Cao sinh ngày 3/8/1971 tại Sài Gòn (nay là TP.HCM), Việt Nam đã cùng gia đình sang Mỹ định cư sau những biến động lịch sử của đất nước. Hùng Cao trưởng thành trong môi trường có nhiều đặc trưng khác biệt ở Mỹ.
Sau khi hoàn thành quá trình học tập, ông gia nhập quân đội Mỹ và có nhiều năm phục vụ trong các lực lượng vũ trang nước này. Trong suốt hơn 30 năm binh nghiệp, ông Hùng Cao là một sĩ quan đặc nhiệm hải quân chuyên về tháo gỡ bom mìn (EOD) và lặn sâu. Hùng Cao cũng nắm giữ Chỉ huy Trưởng Trung tâm Huấn luyện Lặn và Trục vớt Hải quân Mỹ (NDSTC) tại Florida giai đoạn 2013 – 2016; Phòng hoạch định ngân sách hải quân thuộc Lầu Năm Góc, phối hợp với Bộ An ninh Nội địa và Lực lượng Đặc nhiệm Chống Khủng bố của FBI tại San Diego. Trước khi nghỉ hưu vào tháng 10/2021, ông điều hành các hoạt động nhạy cảm về chống thiết bị bay không người lái (counter-drone) và tác chiến thông tin. Hùng Cao cũng đóng vai trò chỉ huy các nhiệm vụ chống lại hiểm họa từ chất nổ tự chế (IED), hỗ trợ trực tiếp cho lực lượng Đặc nhiệm và Biệt kích Mỹ ở Iraq, Afghanistan và Somalia.[1]
Có thể thấy, sự nghiệp quân sự của Hùng Cao gắn liền với nhiều nhiệm vụ trong và ngoài nước, giúp ông tích lũy kinh nghiệm về chỉ huy, quản lý và hoạch định chiến lược. Những thành tích trong quân ngũ đã tạo nền tảng để ông bước vào đời sống chính trị và đảm nhận các vị trí ngày càng quan trọng trong hệ thống an ninh quốc gia Mỹ.
Hùng Cao cũng tham gia nhiều vào con đường chính trị ở Mỹ sau khi kết thúc binh nghiệp ở hàm Đại tá. Năm 2022, Hùng Cao đã đại diện Đảng Cộng hoà tranh cử ở Virginia nhưng không trúng cử trước đối thủ Jennifer Wexton thuộc Đảng Dân chủ ở khu vực bầu cử số 10 của bang.[2] Năm 2024, ông tiếp tục đại diện Đảng Cộng hoà tranh cử tại Virginia và thất bại trước Tim Kaine của Đảng Dân chủ.[3]
Năm 2025, Donald Trump trở lại chiếc ghế Tổng thống lần thứ hai. Người đứng đầu Nhà Trắng đã đề cử Hùng Cao đảm nhận vị trí Thứ trưởng Hải quân Mỹ. Ngày 22/4/2026, John Phelan đã bị buộc từ chức vì có bất đồng quan điểm với Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth trong định hướng chiến lược.[4] Hùng Cao được bổ nhiệm trở thành Quyền Bộ trưởng Hải quân cùng ngày. Sự kiện đã đưa người Việt Nam có vị trí cao nhất trong chính phủ và các cơ quan liên bang Mỹ từ trước đến nay.
Sự thăng tiến của Hùng Cao phản ánh quá trình hội nhập thành công của cộng đồng người Việt tại Mỹ. Từ một cộng đồng chủ yếu tập trung vào ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế trong những thập niên đầu sau khi di cư, người Mỹ gốc Việt ngày nay đã hiện diện ngày càng rõ nét trong các lĩnh vực học thuật, công nghệ, kinh doanh, quân sự và chính trị.
Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện của Hùng Cao cho thấy sự trưởng thành của một thế hệ người Việt Nam tại Mỹ có khả năng tham gia vào quá trình hoạch định chính sách và nắm giữ những vị trí quan trọng trong bộ máy nhà nước Mỹ.
Chuyến thăm trong bối cảnh quan hệ Việt – Mỹ phát triển mạnh mẽ
Quan hệ Việt – Mỹ đã trải qua chặng đường phát triển đáng chú ý kể từ khi bình thường hóa quan hệ năm 1995. Từ việc tập trung vào khắc phục hậu quả chiến tranh và thúc đẩy thương mại, hai nước hiện đang mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực chiến lược như công nghệ cao, bán dẫn, chuyển đổi số, giáo dục, năng lượng và quốc phòng.
Từ khi Tổng thống Barack Obama thực hiện “Xoay trục” sang Châu Á, Việt Nam đã trở thành một trong những trọng tâm quan trọng của Mỹ. Khi Tổng thống Donald Trump công bố Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Tự do và Mở, người đứng đầu Nhà Trắng đã chọn Đà Nẵng, nơi công bố APEC 2017 để công bố chiến lược, cho thấy tầm quan trọng của Việt Nam ngày càng được củng cố. Năm 2023, quan hệ Việt Nam – Mỹ đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Sự kiện trở thành tiền lệ đầu tiên trong lịch sử đối ngoại Việt Nam khi nhảy bậc quan hệ không theo thứ tự truyền thống. Sự kiện chứng minh sự gắn kết sâu sắc giữa lãnh đạo hai nước. Trước đó, lãnh đạo hai nước tiến hành các chuyến thăm chính thức và cuộc tham vấn chính trị thường xuyên.
Do đó, chuyến thăm của Hùng Cao, một quan chức phụ trách một trong những cơ quan quyền lực hàng đầu ở Mỹ đến Việt Nam càng chứng minh sự thấu hiểu lẫn nhau. Trong chuyến thăm Việt Nam, Hùng Cao đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hùng Cao đã khẳng định ông sẽ sẵn sàng đóng góp vào sự phát triển chung của quan hệ Việt Nam – Mỹ. Hùng Cao cũng đã nhắc đến “dòng máu Việt” trong suốt chuyến thăm Việt Nam như một sợi dây liên kết thúc đẩy quan hệ Việt-Mỹ.
Đối với Việt Nam, việc duy trì quan hệ ổn định và thực chất với Mỹ không chỉ giúp mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và tiếp cận công nghệ tiên tiến mà còn góp phần đa dạng hóa quan hệ đối ngoại trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng phức tạp.
Mở rộng các kênh kết nối ngoài ngoại giao truyền thống
Điểm đáng chú ý từ chuyến thăm của Hùng Cao là vai trò ngày càng quan trọng của các kênh kết nối ngoài ngoại giao nhà nước truyền thống. Cộng đồng người Việt tại Mỹ trong nhiều năm đã trở thành cầu nối quan trọng giữa hai nước. Nhiều cá nhân gốc Việt hiện giữ vị trí đáng kể trong các trường đại học, tập đoàn công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cơ quan công quyền của Mỹ. Đây là nguồn lực có thể đóng góp tích cực cho quá trình phát triển của Việt Nam thông qua đầu tư, chuyển giao tri thức, hợp tác giáo dục và kết nối chính sách.
Sự xuất hiện của những cá nhân gốc Việt có thành tựu đáng chú ý như Hùng Cao cũng cho thấy tiềm năng phát triển của một kênh kết nối đặc biệt giữa Việt Nam với các trung tâm quyền lực của Mỹ. Theo thuyết kiến tạo trong quan hệ quốc tế, các quốc gia cùng bản sắc và văn hoá, mục tiêu sẽ gia tăng hợp tác. Mặc dù các cá nhân gốc Việt này trước hết phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ, nhưng sự hiểu biết về lịch sử, văn hóa và cộng đồng người Việt vẫn có thể góp phần thúc đẩy đối thoại và tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa hai bên.
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, việc xây dựng mạng lưới kết nối với các chính khách, học giả, doanh nhân và chuyên gia gốc Việt tại Mỹ có thể trở thành một hướng đi quan trọng nhằm mở rộng không gian hợp tác song phương. Luận điểm này đã được Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang khẳng định trong cuộc gặp với Quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao, khẳng định ông sẽ là cầu nối cho quan hệ Việt – Mỹ.[5]
Trong chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai của ông Hùng Cao, người đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ có chuyến thăm tỉnh Quảng Trị trong khuôn khổ Chương trình Đối tác Thái Bình Dương – Bạn bè Thái Bình Dương 2026 (PP-PF26) vào ngày 22/6/2026. Chương trình Đối tác Thái Bình Dương (PP) là chương trình do Bộ Hải quân Mỹ khởi xướng và chủ trì nhằm hỗ trợ nhân đạo và nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó thảm họa đa quốc gia thường niên lớn nhất tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Trong khi đó, Bạn bè Thái Bình Dương (PF) là chương trình huấn luyện, hỗ trợ nhân đạo đa quốc gia do Lục quân Mỹ chủ trì, được khởi xướng từ năm 2025, với các hoạt động liên quan đến hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai (HADR) trong các lĩnh vực công binh, y tế và quản lý thảm họa. Đặc biệt, hai chương trình kể trên lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam[6]. Tỉnh Quảng Trị thường xuyên trải qua những cơn bão và thời tiết cực đoan. Do đó, việc tổ chức PP-PF26 được xem như một phương thức nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn và là cầu nối cho ngoại giao nhân dân Việt – Mỹ. Điều đặc biệt là Hùng Cao có nguyên quán tại tỉnh Quảng Trị, càng thúc đẩy động lực hợp tác địa phương của người đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ.
Hàm ý đối với Việt Nam
Chuyến thăm của Quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao cho thấy quan hệ Việt Nam – Mỹ đang được thúc đẩy không chỉ bởi các cơ chế ngoại giao chính thức mà còn bởi những mạng lưới kết nối xã hội ngày càng đa dạng, được gắn kết bởi cộng đồng người Việt Nam xa xứ.
Đối với Việt Nam, điều này đặt ra yêu cầu cần có cách tiếp cận toàn diện hơn đối với cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đặc biệt là những cá nhân đang giữ vị trí quan trọng trong các lĩnh vực chính trị, khoa học, công nghệ, tài chính và quốc phòng tại các nước phát triển. Đây là nguồn lực có giá trị trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, tranh thủ tri thức và mở rộng ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong dài hạn, việc tăng cường các kênh kết nối với cộng đồng người Việt có ảnh hưởng tại Mỹ không chỉ giúp củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương mà còn góp phần tạo thêm động lực cho hợp tác trên nhiều lĩnh vực chiến lược.
Kết luận
Hùng Cao, từ một người lưu vong ở Mỹ cho đến việc trở thành Quyền Bộ trưởng Hải quân là một câu chuyện tạo cảm hứng không nhỏ. Trên góc độ vĩ mô, sự vươn lên của Hùng Cao là trường hợp để Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh thực hiện công tác hoà hợp dân tộc và công tác dân vận đối với người Việt ở nước ngoài nhằm tạo ra lợi thế cho Việt Nam. Những mạng lưới kết nối được hình thành thông qua cộng đồng người Việt tại Mỹ đang trở thành một nguồn lực ngày càng quan trọng đối với cả hai nước.
Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Mỹ tiếp tục phát triển theo chiều sâu và thực chất, hiệu quả, việc tận dụng hiệu quả các kênh kết nối này có thể góp phần mở rộng hợp tác, gia tăng lòng tin và tạo thêm động lực cho quan hệ song phương giữa chính phủ hai nước trong những năm tới. /.
Tác giả: Bùi Gia Kỳ
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
Tài liệu tham khảo:
[1] U.S. America Navy, “Honorable Hung Cao”, ngày 23/4/2026, https://www.navy.mil/Leadership/Flag-Officer-Biographies/BioDisplay/Article/4156165/acting-secretary-of-the-navy-hung-cao/
[2] Jared Foretek, “Jennifer Wexton tops Cao to win 10th District race,” InsideNova, ngày 9/11/2022, https://www.insidenova.com/headlines/jennifer-wexton-tops-cao-to-win-10th-district-race/article_58a99dda-5faf-11ed-88ca-eb2594527e1f.html.
[3] Ben Finley, “Democrat Tim Kaine of Virginia fends off GOP challenger to win a 3rd term to the US Senate,” AP News, ngày 2024, https://apnews.com/article/tim-kaine-hung-cao-virginia-senate-b88609b63fdb95bbbb817e55f7d78d2b.
[4] Sareen Habeshian, “US Navy chief leaving post ‘effective immediately’, Pentagon says,” BBC, ngày 23/4/2026, https://www.bbc.com/news/articles/ce9ml02g5k7o.
[5] Nam Trần, “Đại tướng Phan Văn Giang tiếp quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Mỹ Hùng Cao,” Tuổi trẻ, ngày 22/6/2026, https://tuoitre.vn/dai-tuong-phan-van-giang-tiep-quyen-bo-truong-bo-hai-quan-my-hung-cao-100260622142512754.htm
[6] Đắc Thành, “Việt – Mỹ khai mạc chương trình Đối tác và Bạn bè Thái Bình Dương,” VNExpress, ngày 22/6/2026, https://vnexpress.net/viet-my-khai-mac-chuong-trinh-doi-tac-va-ban-be-thai-binh-duong-5088670.html.
