Biển Đông là một trong những điểm nóng an ninh phức tạp của khu vực châu Á – Thái Bình Dương chịu tác động mạnh từ cạnh tranh chiến lược giữa các chủ thể liên quan. Cả Trung Quốc và Philippines đều tiếp tục mở rộng yêu sách chủ quyền và gia tăng hiện diện trên biển theo những cách thức khác nhau. Đài Loan, với yêu sách tại một số thực thể ở Biển Đông cũng duy trì hiện diện nhằm duy trì lợi ích an ninh và hàng hải. Sự tương tác giữa ba chủ thể này không chỉ ảnh hưởng đến cục diện Biển Đông mà còn tác động đến cấu trúc an ninh khu vực làm gia tăng cạnh tranh giữa các nước lớn. Bối cảnh đó đặt ra nhiều thách thức đối với hòa bình, ổn định và tự do hàng hải đồng thời buộc các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Việt Nam, phải theo đuổi chính sách đối ngoại cân bằng độc lập, linh hoạt nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì môi trường hòa bình để phát triển.
Bối cảnh tranh chấp Biển Đông hiện nay và cạnh tranh ba bên Trung Quốc – Philippines – Đài Loan
Biển Đông tiếp tục là một trong những không gian địa – chiến lược quan trọng bậc nhất của khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nơi hội tụ các lợi ích về an ninh, kinh tế, thương mại và hàng hải của nhiều quốc gia. Với vị trí kết nối giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương chiếm hơn một phần ba lượng hàng hóa thương mại toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải này khiến Biển Đông không chỉ là khu vực tranh chấp chủ quyền mà còn là tâm điểm cạnh tranh chiến lược giữa nhiều bên trong và ngoài khu vực. Trong những năm gần đây, đặc biệt từ năm 2023 đến nay, môi trường an ninh Biển Đông có nhiều biến động mới khi cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, kéo theo sự điều chỉnh chính sách của các quốc gia, vùng lãnh thổ có yêu sách chủ quyền, trong đó nổi bật là Trung Quốc, Philippines và Đài Loan.
Trung Quốc tiếp tục khẳng định yêu sách rộng lớn trên Biển Đông thông qua việc duy trì hiện diện thường xuyên của lực lượng hải quân, hải cảnh và dân quân biển đồng thời tăng cường các hoạt động tuần tra, thực thi pháp luật và củng cố cơ sở hạ tầng tại các thực thể đang kiểm soát. Những động thái này phản ánh mục tiêu lâu dài của Bắc Kinh trong việc mở rộng ảnh hưởng chiến lược, kiểm soát các tuyến hàng hải trọng yếu và tạo lợi thế trong cạnh tranh địa chính trị tại khu vực. Song song với đó, Trung Quốc đẩy mạnh kết hợp giữa sức mạnh quân sự, kinh tế và ngoại giao nhằm gia tăng khả năng răn đe, đồng thời tạo ra những thay đổi từng bước đối với nguyên trạng trên Biển Đông.
Ở chiều ngược lại, Philippines đã có sự điều chỉnh đáng kể trong chính sách đối ngoại và an ninh kể từ khi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. lên nắm quyền. Manila tăng cường khẳng định quyền chủ quyền và quyền tài phán theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc phòng với Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia và nhiều đối tác khác nhằm nâng cao năng lực phòng thủ trên biển. Các vụ va chạm giữa lực lượng hải cảnh Trung Quốc và tàu tiếp tế của Philippines tại khu vực Bãi Cỏ Mây và một số thực thể khác trong thời gian gần đây cho thấy tranh chấp không chỉ dừng lại ở bất đồng pháp lý mà đã trở thành điểm nóng an ninh có nguy cơ leo thang nếu thiếu các cơ chế kiểm soát khủng hoảng hiệu quả.
Đài Loan tuy không phải là một chủ thể được tham gia đầy đủ vào các cơ chế khu vực, nhưng vẫn duy trì yêu sách tại Biển Đông và kiểm soát đảo Ba Bình thực thể tự nhiên lớn nhất thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Trong bối cảnh quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan tiếp tục căng thẳng, việc Đài Loan tăng cường năng lực phòng thủ, hiện đại hóa lực lượng bảo vệ bờ biển và duy trì sự hiện diện tại Biển Đông không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích an ninh của mình mà còn tham vọng có được tiếng nói đối với cục diện khu vực. Điều này khiến tình hình Biển Đông ngày càng gắn kết chặt chẽ với các vấn đề an ninh tại eo biển Đài Loan tạo nên sự liên thông giữa hai điểm nóng chiến lược của khu vực.
Tranh chấp Biển Đông hiện nay không chỉ nằm ở sự gia tăng các hoạt động thực địa mà còn ở sự chuyển dịch từ cạnh tranh chủ quyền truyền thống sang cạnh tranh chiến lược tổng hợp. Các quốc gia không chỉ sử dụng sức mạnh quân sự mà còn kết hợp ngoại giao, pháp lý, kinh tế, công nghệ và truyền thông nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và gia tăng ảnh hưởng. Bên cạnh đó, việc các nước thúc đẩy hợp tác quốc phòng, mở rộng các cuộc diễn tập quân sự, chia sẻ thông tin tình báo và tăng cường năng lực thực thi pháp luật trên biển đã làm cho cấu trúc an ninh khu vực trở nên phức tạp hơn nhằm phản ánh xu hướng cạnh tranh đa tầng và đa lĩnh vực.
Bối cảnh trên còn chịu tác động sâu sắc từ sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đặc biệt là giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc trong khuôn khổ chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Trong khi Hoa Kỳ và các đồng minh tăng cường hiện diện nhằm bảo đảm tự do hàng hải và duy trì trật tự khu vực dựa trên luật lệ, Trung Quốc tiếp tục mở rộng ảnh hưởng để bảo vệ các lợi ích chiến lược của mình. Điều này khiến Biển Đông trở thành không gian giao thoa giữa cạnh tranh quyền lực, lợi ích kinh tế và các chuẩn mực của luật pháp quốc tế. Đồng thời, ASEAN vẫn nỗ lực thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và đàm phán Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông, song tiến trình này vẫn đối mặt với nhiều khó khăn do khác biệt lợi ích giữa các chủ thể có liên quan.
Trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh giữa Trung Quốc, Philippines và Đài Loan không còn là những vấn đề song phương hay tranh chấp lãnh thổ đơn thuần mà đã trở thành một bộ phận quan trọng của cấu trúc an ninh châu Á – Thái Bình Dương. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hòa bình, ổn định và tự do hàng hải trên Biển Đông mà còn tác động đến chính sách đối ngoại, quốc phòng và chiến lược phát triển của các quốc gia trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Vì vậy, việc nghiên cứu bối cảnh, động lực và xu hướng cạnh tranh giữa các chủ thể liên quan có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá triển vọng an ninh khu vực cũng như đề xuất các định hướng chính sách phù hợp trước những biến động ngày càng phức tạp của Biển Đông.
Tác động của cuộc đua tranh ba bên Trung Quốc – Philippines – Đài Loan đối với môi trường an ninh khu vực
Sự cạnh tranh giữa Trung Quốc, Philippines và Đài Loan trong những năm gần đây đã tạo ra những thay đổi đáng kể đối với môi trường an ninh khu vực. Nếu như trước đây các tranh chấp chủ yếu xoay quanh vấn đề chủ quyền lãnh thổ và quyền tài phán trên biển, thì hiện nay Biển Đông đã trở thành không gian cạnh tranh tổng hợp, nơi đan xen giữa lợi ích an ninh kinh tế, công nghệ và địa chính trị của các quốc gia trong khu vực cũng như các nước lớn. Điều này làm cho tính chất của tranh chấp ngày càng phức tạp, khó dự báo và có nguy cơ tác động trực tiếp đến hòa bình, ổn định của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Tác động rõ nét nhất là sự gia tăng nguy cơ mất ổn định an ninh khu vực. Trong thời gian gần đây, các vụ va chạm giữa lực lượng hải cảnh Trung Quốc với tàu công vụ và tàu tiếp tế của Philippines tại Bãi Cỏ Mây hoạt động tuần tra với tần suất cao của các lực lượng chấp pháp trên biển, cũng như việc tăng cường triển khai tàu chiến và máy bay quân sự tại Biển Đông đã làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm và leo thang căng thẳng. Khác với giai đoạn trước, các hoạt động thực thi pháp luật trên biển hiện nay được triển khai với quy mô lớn hơn sử dụng nhiều phương tiện hiện đại hơn và gắn chặt với các mục tiêu chiến lược dài hạn của mỗi bên. Điều này khiến ranh giới giữa hoạt động dân sự và hoạt động quân sự ngày càng trở nên mờ nhạt tạo ra nhiều thách thức đối với việc kiểm soát khủng hoảng và duy trì ổn định khu vực.
Bên cạnh yếu tố an ninh truyền thống, cạnh tranh chiến lược còn tác động trực tiếp đến tự do hàng hải và chuỗi cung ứng quốc tế. Biển Đông là tuyến vận tải biển quan trọng kết nối các nền kinh tế lớn của thế giới vì vậy mọi diễn biến căng thẳng đều có thể ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa, năng lượng và đầu tư quốc tế. Việc gia tăng các hoạt động kiểm soát trên biển, mở rộng vùng tuần tra và áp dụng các biện pháp thực thi pháp luật cứng rắn đã làm gia tăng chi phí vận tải, rủi ro đối với doanh nghiệp và tạo ra tâm lý bất ổn đối với các nhà đầu tư. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang phục hồi sau nhiều biến động, việc bảo đảm an toàn hàng hải và duy trì môi trường ổn định tại Biển Đông trở thành lợi ích chung của không chỉ các quốc gia ven biển mà còn của cộng đồng quốc tế.
Một xu hướng nổi bật hiện nay là sự mở rộng hợp tác quốc phòng giữa Philippines với các đối tác bên ngoài khu vực. Philippines tiếp tục củng cố liên minh với Hoa Kỳ thông qua việc mở rộng triển khai Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng tăng cường đồng thời tăng cường các cuộc tập trận chung với Nhật Bản, Australia và nhiều quốc gia khác. Những bước đi này không chỉ giúp Philippines nâng cao năng lực phòng thủ biển mà còn góp phần định hình lại cán cân quyền lực tại Biển Đông. Trước những thay đổi đó, Trung Quốc cũng tăng cường hiện diện quân sự, hiện đại hóa lực lượng hải quân, hải cảnh và dân quân biển nhằm duy trì lợi thế chiến lược. Trong khi đó, Đài Loan tiếp tục củng cố khả năng phòng vệ tại đảo Ba Bình và đẩy mạnh hiện đại hóa lực lượng bảo vệ bờ biển nhằm thích ứng với những biến động mới của môi trường an ninh khu vực.
Sự điều chỉnh chính sách của các nước trong khu vực cũng phản ánh rõ tác động của cạnh tranh chiến lược hiện nay. Nhiều quốc gia ASEAN tăng cường đầu tư cho quốc phòng, nâng cao năng lực chấp pháp trên biển và thúc đẩy hợp tác an ninh với các đối tác ngoài khu vực, đồng thời vẫn duy trì chính sách cân bằng nhằm tránh bị cuốn vào cạnh tranh giữa các nước lớn. ASEAN tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm thông qua các cơ chế đối thoại và thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông song tiến trình này vẫn gặp nhiều trở ngại do khác biệt về lợi ích và quan điểm giữa các bên liên quan. Điều này cho thấy cấu trúc an ninh khu vực đang chuyển dịch theo hướng đa cực hơn, trong đó các quốc gia vừa tăng cường hợp tác vừa phải chủ động thích ứng với những thay đổi của môi trường chiến lược.
Cuộc đua tranh ở Biển Đông hiện nay không chỉ diễn ra trên thực địa mà còn mở rộng sang các lĩnh vực pháp lý, ngoại giao, công nghệ và thông tin. Các bên tích cực sử dụng luật pháp quốc tế để bảo vệ lập trường của mình, đồng thời đẩy mạnh hoạt động ngoại giao công chúng, chia sẻ dữ liệu giám sát biển, ứng dụng công nghệ vệ tinh và trí tuệ nhân tạo trong quản lý giám sát không gian biển. Xu hướng này phản ánh sự chuyển đổi từ cạnh tranh sức mạnh cứng sang kết hợp linh hoạt giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm, làm cho môi trường an ninh khu vực trở nên đa chiều và phức tạp hơn so với trước đây.
Đối với Việt Nam, những biến động trên vừa đặt ra thách thức vừa mở ra những cơ hội mới trong quá trình hoạch định chính sách đối ngoại và bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Một mặt, Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ gia tăng căng thẳng, ảnh hưởng đến môi trường hòa bình và phát triển kinh tế biển; mặt khác, xu hướng đề cao luật pháp quốc tế, tăng cường hợp tác đa phương và sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với Biển Đông tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam phát huy vai trò trong các cơ chế khu vực để thúc đẩy giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và bảo vệ các lợi ích chính đáng của mình. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc, Philippines và Đài Loan tiếp tục diễn biến phức tạp, việc duy trì cân bằng chiến lược, kiên định chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế và kiên trì các nguyên tắc của luật pháp quốc tế sẽ tiếp tục là nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm ổn định, hòa bình và phát triển bền vững ở Biển Đông cũng như trong toàn bộ khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Hàm ý chính sách đối với Việt Nam
Những diễn biến mới về tình hình tranh chấp Biển Đông cùng sự đua tranh ngày càng quyết liệt giữa Trung Quốc, Philippines và Đài Loan đang tạo ra những tác động sâu rộng đối với môi trường an ninh khu vực, đồng thời đặt Việt Nam trước cả cơ hội và thách thức trong quá trình hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại. Trong bối cảnh Biển Đông tiếp tục là điểm nóng địa chiến lược của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Việt Nam cần kiên định đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế đồng thời chủ động thích ứng với những biến động của cục diện khu vực và quốc tế nhằm bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia dân tộc.
Thách thức lớn nhất đối với Việt Nam là nguy cơ gia tăng cạnh tranh giữa các nước lớn và các bên có yêu sách tại Biển Đông khiến môi trường an ninh trở nên phức tạp và khó dự báo hơn. Việc các lực lượng chấp pháp trên biển gia tăng hiện diện, mở rộng hoạt động tuần tra và thực thi pháp luật, cùng với xu hướng hiện đại hóa quân sự của các bên liên quan, có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra các vụ việc ngoài ý muốn làm ảnh hưởng trực tiếp đến hòa bình, ổn định và các hoạt động phát triển kinh tế biển của Việt Nam. Bên cạnh đó, cạnh tranh chiến lược còn tạo ra sức ép đối với quá trình cân bằng quan hệ giữa các đối tác lớn, đòi hỏi Việt Nam phải xử lý linh hoạt, thận trọng và nhất quán để vừa bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa duy trì môi trường đối ngoại thuận lợi cho phát triển.
Tuy nhiên, bên cạnh những thách thức, bối cảnh hiện nay cũng mở ra nhiều cơ hội quan trọng. Việc cộng đồng quốc tế ngày càng quan tâm đến hòa bình, an ninh và tự do hàng hải ở Biển Đông tạo điều kiện để Việt Nam phát huy vai trò là một quốc gia có trách nhiệm, tích cực thúc đẩy hợp tác khu vực và đề cao việc giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình. Xu hướng coi trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 tiếp tục là cơ sở pháp lý quan trọng để Việt Nam bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời tăng cường tiếng nói trong các diễn đàn khu vực và quốc tế. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam mở rộng hợp tác với các đối tác trong các lĩnh vực an ninh biển, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường biển, phát triển kinh tế biển xanh và nâng cao năng lực quản trị biển.
Từ những phân tích trên, trước hết Việt Nam cần tiếp tục kiên trì đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập, tự chủ, không tham gia liên minh quân sự, không liên kết với nước này để chống nước khác và không để bất kỳ quốc gia nào sử dụng lãnh thổ Việt Nam nhằm gây phương hại đến hòa bình, ổn định của khu vực. Đồng thời, cần tăng cường hiệu quả ngoại giao song phương và đa phương, chủ động tham gia các cơ chế hợp tác khu vực như ASEAN, Diễn đàn Khu vực ASEAN, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) và các diễn đàn quốc tế khác nhằm thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và kiểm soát xung đột.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực, phối hợp với các quốc gia thành viên thúc đẩy quá trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông theo hướng thực chất, hiệu quả và phù hợp với luật pháp quốc tế. Một COC có tính ràng buộc, minh bạch và khả thi sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ xung đột, tăng cường lòng tin giữa các bên và tạo nền tảng cho việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định lâu dài ở Biển Đông.
Trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư hiện đại hóa lực lượng thực thi pháp luật trên biển, nâng cao năng lực của Cảnh sát biển, Kiểm ngư và các lực lượng chức năng nhằm bảo đảm khả năng quản lý, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán theo quy định của luật pháp quốc tế. Song song với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hệ thống giám sát biển hiện đại để nâng cao năng lực cảnh báo sớm, quản lý tình huống và ứng phó hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống cũng như các diễn biến phức tạp trên thực địa.
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế, công nghệ và chuỗi cung ứng, Việt Nam cũng cần chủ động nâng cao năng lực tự cường của nền kinh tế, đa dạng hóa thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu tác động từ những biến động địa chính trị. Việc thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường biển và tăng cường hợp tác quốc tế góp phần tạo nền tảng vững chắc cho phát triển đất nước trong dài hạn.
Có thể dự báo rằng trong thời gian tới, Biển Đông vẫn sẽ là một trong những khu vực cạnh tranh chiến lược quyết liệt của châu Á – Thái Bình Dương. Sự điều chỉnh chính sách của ba bên Trung Quốc, Philippines và Đài Loan cùng với tác động từ cạnh tranh giữa các nước lớn sẽ tiếp tục làm cho môi trường an ninh khu vực diễn biến nhanh chóng và khó lường. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tiếp tục phát huy bản lĩnh đối ngoại kiên trì các nguyên tắc của luật pháp quốc tế nâng cao năng lực dự báo chiến lược và chủ động tham gia định hình các cơ chế hợp tác khu vực. Chỉ bằng cách kết hợp hài hòa giữa ngoại giao, quốc phòng, kinh tế, Việt Nam mới có thể bảo vệ hiệu quả chủ quyền và lợi ích quốc gia, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu xây dựng Biển Đông trở thành vùng biển hòa bình ổn định, hợp tác và phát triển bền vững vì lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế.
Tác giả: Nam Minh
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, hoàn toàn không phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
Tài liệu tham khảo:
- Bonnie Glaser (5 – 8 – 2015). Beijing’s Assurances Unpersuasive: A COC Can’t Wait, https://amti.csis.org/beijings-assurances-unpersuasive-a-coc-cant-wait/
- The Reuters (22 – 1 – 2026). Philippines will insist South China Sea code is based on international law, foreign minister says, https://www.reuters.com/world/china/philippines-will-insist-south-china-sea-code-is-based-international-law-foreign-2026-01-22/
- Nghiên cứu Biển đông (26 – 5 – 2023). Tàu Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc vi phạm vùng biển Việt Nam: Ý đồ và Hậu quả quốc tế, https://nghiencuubiendong.vn/tau-huong-duong-hong-10-cua-trung-quoc-vi-pham-vung-bien-viet-nam-y-do-va-hau-qua-quoc-te.56400.anews
- Jim Gomez (12 – 7 – 2026). 14 nations and the EU reaffirm 2016 ruling invalidating China’s claims in South China Sea, https://apnews.com/article/philippines-south-china-sea-disputes-arbitration-6ca48fecb19b61901b05a3f86f70be54
- Che Pan and Ryan Woo (1 – 8 – 2026). China conducts naval, air patrols around disputed shoal in South China Sea, https://www.reuters.com/world/china/china-conducts-naval-air-patrols-around-disputed-shoal-south-china-sea-2026-08-01/
- The Reuters (1 – 6 – 2026). Philippines, Vietnam upgrade ties, say South China Sea peace ‘non-negotiable’, https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-vietnam-elevate-ties-enhanced-strategic-partnership-2026-06-01/
- The Reuters (12 – 7 – 2026). South China Sea joint statement says China’s maritime claims have no basis, https://www.reuters.com/world/china/south-china-sea-joint-statement-says-chinas-maritime-claims-have-no-basis-2026-07-12/
- ASEAN Secretariat (26 – 6 – 2026). AICHR Convenes Workshop on Raising Awareness and Sharing Best Practices on the Promotion and Protection of Human Rights at Sea, https://asean.org/aichr-convenes-workshop-on-raising-awareness-and-sharing-best-practices-on-the-promotion-and-protection-of-human-rights-at-sea/
- United Nations (10 – 12 – 1982). United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS 1982), https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/convention_overview_convention.htm
- Lyle Morris (8 – 3 – 2017). The Era of Coast Guards in the Asia Pacific is Upon Us, https://amti.csis.org/era-coast-guards-asia-pacific-upon-us/
