Ngày 30/7/2026, các nguồn tin quốc tế và trong nước đồng loạt đăng tải về chuyến thăm chính thức của tàu sân bay USS George Washington đến Việt Nam. Chuyến thăm được xem như một lời khẳng định về cam kết của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và chứng minh khả năng tiếp tục dẫn dắt trật tự toàn cầu hậu Chiến tranh lạnh.
Bối cảnh quốc tế bất lợi
Từ khi trở lại cương vị Tổng thống ở nhiệm kỳ thứ hai, Donald Trump đã thực thi các chiến lược đối ngoại đơn phương. Cách tiếp cận từ người đứng đầu Nhà Trắng đã khiến các quốc gia trên thế giới lo ngại về hành vi bá quyền mới của Mỹ, trong đó sử dụng kinh tế – thương mại và thuế quan làm công cụ răn đe quyền lực.
Donald Trump đã thực hiện các chiến lược leo thang chưa từng có. Tại Nam Mỹ, chính quyền Trump 2.0 đã thực hiện các đòn tấn công vào các tàu bị cáo buộc vận chuyển ma tuý. Bên cạnh đó, việc áp giải Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro từ Venezuela về Mỹ là một động thái khiến các quốc gia, đặc biệt là đối tác và đồng minh của Mỹ lo ngại. Điều này đã làm suy giảm ảnh hưởng của Mỹ nghiêm trọng.
Tại Trung Đông, chính quyền 2.0 của Tổng thống Donald Trump đã thực hiện leo thang đầy bất ngờ khi hỗ trợ chiến dịch Sư tử Trỗi dậy (Rising Lion) của Israel. Năm 2026, Tổng thống Donald Trump quyết định tiếp tục các cuộc tấn công nhắm vào Iran nhằm chia cắt quan hệ Trung Quốc – Nga – Iran mà giới hoạch định chính sách Nhà Trắng xem là đe doạ trực tiếp đến lợi ích quốc gia của Mỹ. Trong Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ (NSS-2025) đã nhấn mạnh ba quốc gia này, trong đó Trung Quốc nắm giữ vị trí quan trọng, có thể buộc Mỹ phải điều chỉnh cách tiếp cận. Thực tế đã cho thấy, Trung Quốc đã có những hỗ trợ cần thiết nhằm kéo dài thiệt hại của Mỹ trong cuộc xung đột với Iran. Bên cạnh đó, việc kéo dài xung đột cũng có thể khiến Mỹ sa lầy ở Trung Đông, tạo ra khoảng trống quyền lực đối với các khu vực khác, đặc biệt là Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương mà Tổng thống Donald Trump đã từng thúc đẩy vào năm 2017.
Trong xung đột ở châu Âu, với tâm điểm cuộc chiến giữa Nga và Ukraine chưa có dấu hiệu kết thúc, Donald Trump đã nhiều lần khẳng định sẽ kết thúc xung đột sau khi đắc cử. Tuy nhiên, người đứng đầu Nhà Trắng vẫn chưa hoàn thành lời hứa với cử tri. Nguyên nhân dẫn đến việc này là do sự hỗ trợ từ các nước bên ngoài khu vực, trong đó có Trung Quốc và Iran. Cuộc xung đột đã ghi nhận sự can dự của Trung Quốc và Iran khi hai quốc gia này lần lượt hỗ trợ kinh tế, tăng cường hợp tác thương mại đến cung cấp các vũ khí trên thực địa để làm gián đoạn quá trình chuyển dịch chiến lược của Washington về khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, cuộc xung đột Thái Lan – Campuchia diễn ra nhanh chóng vào quý 2-3/2025 đã phản ánh mâu thuẫn được tích tụ từ lâu giữa hai quốc gia Đông Nam Á. Chính quyền Tổng thống Trump hiểu rằng khi cuộc xung đột diễn ra tại Đông Nam Á, đặc biệt là giữa hai quốc gia này, vị thế và vai trò của Trung Quốc sẽ được củng cố đáng kể. Trung Quốc trước đó đã thực hiện nhiều chiến lược can dự đối với Myanmar từ khi chính quyền quân sự nắm quyền đến nay. Bên cạnh đó, Trung Quốc đã thực hiện “hành chính hoá”, “địa phương hoá” vấn đề eo biển Đài Loan như một cách tiếp cận mới, đưa vấn đề này trở thành vấn đề nội bộ của Bắc Kinh với mục tiêu làm suy giảm động lực hỗ trợ Đài Loan của Mỹ và đồng minh. Điều này làm dấy lên thông tin mà nhiều quan chức cấp cao của Mỹ đã khẳng định khả năng Trung Quốc sẽ sáp nhập Đài Loan vào năm 2027 trở thành sự thật. Trung Quốc cũng thực hiện các động thái va chạm với Philippines trên biển khi chính quyền Tổng thống Marcos Jr công khai ủng hộ Đài Loan, cam kết ủng hộ Đài Bắc khi hòn đảo này và Manila, Tokyo lần lượt thực hiện phân vùng lãnh thổ trên biển.
Có thể thấy, Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump đã suy yếu đáng kể về ảnh hưởng và vị thế lãnh đạo trật tự toàn cầu. Vì vậy, việc buộc tìm một giải pháp thay thế là cực kỳ cấp thiết đối với các nhà hoạch định chính sách ở Washington D.C.
Việt Nam – Điểm đến lý tưởng
Việc chọn Việt Nam làm điểm đến của tàu sân bay USS George Washington cho thấy hai vấn đề quan trọng.
Đầu tiên, vị trí của Việt Nam là cực kỳ đắc địa trên góc độ địa chính trị. Việt Nam có diện tích lãnh thổ chỉ khoảng hơn 330 nghìn km2 nhưng hầu hết các tỉnh thành của Việt Nam tiếp giáp Biển Đông. Điều này tạo ra lợi thế cực kỳ lớn cho Việt Nam khi so sánh với các quốc gia khác trong khu vực. Mỹ là quốc gia đã nhìn nhận vấn đề này từ khi thực hiện cuộc xâm lược nhắm vào Việt Nam trong thế kỷ XX với học thuyết Domino. Kể từ khi Mỹ thực hiện xoay trục dưới thời Tổng thống Barack Obama đến nay, Việt Nam đã trở thành trụ cột quan trọng của Mỹ. Dưới thời Donald Trump 1.0, cũng tại Đà Nẵng, nơi mà tàu USS George Washington ghé thăm, Mỹ đã công bố chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vào năm 2017 trong khuôn khổ Hội nghị APEC 2017. Khi đặt dưới lăng kính địa chính trị, Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo sẽ trở thành hai vòm cung bao bọc Biển Đông. Theo đó, Việt Nam sẽ là nơi đầu tiên bao bọc vùng biển này.
Thứ hai, Việt Nam là đối tác được đánh giá là cân bằng hơn. Từ khi thực hiện Đổi mới vào năm 1986 đến nay, mục tiêu xuyên suốt của Việt Nam là hợp tác cùng phát triển với các nước trên thế giới với phương châm “làm bạn với tất cả các nước”. Việt Nam cũng duy trì học thuyết “bốn không” trong quốc phòng, tạo nền tảng tin cậy chính trị cho các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc. Khi nhiều quốc gia có những mâu thuẫn, xung đột, Việt Nam vẫn giữ vững vị trí và vai trò trung tính. Trước đây, Việt Nam đã là nơi đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ – Triều dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ đầu tiên. Điều này đã củng cố hình ảnh tích cực của Việt Nam đối với Mỹ. Do đó, Việt Nam sẽ là nơi mà giới hoạch định chính sách Nhà Trắng tìm đến nhằm củng cố vai trò của Mỹ đối với đối tác, đồng minh nhưng vẫn đảm bảo Việt Nam sẽ không bị ảnh hưởng từ những tác động tiêu cực do các chuyến thăm mang lại.
Chuyến thăm Việt Nam của tàu USS George Washington được thực hiện sau chuyến thăm Việt Nam của Quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao vào tháng 6/2026. Tàu USS George Washington là tàu lớp Nimitz được triển khai tại cảng Yokosuka, Nhật Bản. Tàu được biên chế vào năm 1992 và đóng vai trò là hình ảnh “Hoà bình dựa trên sức mạnh” của Mỹ. Điều này cho thấy vai trò của Việt Nam đối với chiến lược an ninh, đối ngoại của Mỹ trong thập niên tiếp theo là cực kỳ quan trọng, có thể ảnh hưởng đến an ninh và thịnh vượng của Mỹ. Đồng thời, chuyến thăm của tàu USS George Washington đã phản ánh vấn đề thực thi của các văn kiện được chính quyền Mỹ thông qua và là cam kết mạnh mẽ của Mỹ đối với các quốc gia đang nghi ngờ về sự bất định trong chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tính đến năm 2026, Việt Nam đã đón tiếp 4 tàu sân bay viếng thăm, bao gồm USS Carl Vinson (2018), USS Theodore Roosevelt (2020), USS Ronald Reagan (2023) và USS George Washington (2026).
Kết luận
Chuyến thăm Việt Nam của tàu USS George Washington vào ngày 30/7/2026 đã phản ánh những cam kết mạnh mẽ và xuyên suốt của Mỹ dưới thời chính quyền Trump 2.0 đối với đối tác, đồng minh. Bên cạnh đó, chuyến thăm cũng khẳng định sự phát triển của quan hệ Việt Nam – Mỹ và phản ánh vai trò của Việt Nam ngày càng quan trọng trong chính sách an ninh và đối ngoại của Mỹ trong thập kỷ tiếp theo.
Tác giả: Bùi Gia Kỳ
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
