Tóm tắt: Hội nghị An ninh Munich 2026 (MSC 2026) diễn ra như một điểm nút quan trọng phản ánh xu hướng tái cấu trúc trật tự an ninh quốc tế trong bối cảnh bất định gia tăng, cạnh tranh nước lớn gia tăng cường độ và liên kết đồng minh chịu sức ép điều chỉnh. Trên cơ sở các thông điệp chính sách và thảo luận trọng tâm tại hội nghị, MSC 2026 cho thấy trọng tâm tự chủ chiến lược châu Âu và tái phân bổ gánh nặng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Xu hướng này không chỉ định hình môi trường an ninh châu Âu, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương thông qua thay đổi ưu tiên nguồn lực, cấu hình hiện diện chiến lược, cũng như cạnh tranh công nghệ và an ninh kinh tế. Từ đó, đưa ra nhiều hàm ý quan trọng cho khu vực và Việt Nam. Qua đó, MSC 2026 được xem như một tín hiệu sớm về các xu thế chính sách sẽ định hình môi trường khu vực trong giai đoạn tới.
Bối cảnh, mục đích diễn ra hội nghị
Hội nghị An ninh Munich 2026 (MSC 2026) được diễn ra trong bối cảnh hệ thống quốc tế đang khủng hoảng nghiêm trọng, khi các chuẩn tắc và cơ chế điều phối vốn định hình trật tự an ninh sau Chiến tranh Lạnh chịu áp lực đồng thời từ cạnh tranh quyền lực lớn, xung đột khu vực kéo dài, phân cực chính trị trong các nền dân chủ, và xu hướng đơn phương hóa trong hoạch định chính sách đối ngoại. Khung phân tích chính thức của hội nghị được thể hiện trong Munich Security Report 2026 với tiêu đề “Under Destruction”, nhấn mạnh hiện tượng “wrecking-ball politics” (chính trị mang tính phá vỡ) như một động lực làm xói mòn nền tảng hợp tác và quản trị quốc tế, qua đó làm gia tăng rủi ro bất ổn, suy giảm khả năng dự báo và hiệu lực của các cam kết tập thể[1]. Trong không gian an ninh châu Âu-Đại Tây Dương, bối cảnh nổi bật của MSC 2026 là sự tái cấu trúc ưu tiên chiến lược và phân bổ gánh nặng quốc phòng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Dư luận quốc tế ghi nhận chủ đề “chia sẻ gánh nặng” và câu hỏi về mức độ nhất quán của cam kết an ninh của Mỹ đối với châu Âu tiếp tục là vấn đề trung tâm trong thảo luận, đồng thời tạo áp lực thúc đẩy các nước châu Âu tăng cường tự chủ chiến lược và hợp tác quốc phòng[2].
Song song với đó, chiến sự Nga-Ukraine kéo dài tiếp tục định hình môi trường răn đe-phòng thủ của châu Âu, đòi hỏi điều chỉnh về công nghiệp quốc phòng, hậu cần, ngân sách, và khả năng duy trì hỗ trợ dài hạn. Từ góc nhìn đánh giá cấu trúc, các ấn phẩm chính thức của MSC nêu xu hướng châu Âu phải gánh vác phần lớn hơn trong các nỗ lực liên quan an ninh lục địa, trong khi quan hệ xuyên Đại Tây Dương được mô tả có những biến thiên theo hướng “trấn an – điều kiện hóa – cưỡng bức” (reassurance, conditionality, and coercion)[3]. Một chiều cạnh quan trọng khác là tái định nghĩa các công cụ bảo đảm an ninh tập thể và năng lực phòng thủ khu vực của Liên minh châu Âu. Phát biểu tại MSC 2026 của Chủ tịch Ủy ban châu Âu nhấn mạnh nhu cầu hiện thực hóa điều khoản phòng thủ tương hỗ của EU như một nghĩa vụ ràng buộc, cho thấy mức độ cấp thiết của việc chuyển hóa cam kết chính trị thành năng lực triển khai, phối hợp và răn đe đáng tin cậy[4].
Như vậy, MSC 2026 diễn ra tại điểm giao của ba lớp áp lực: (i) suy giảm hiệu lực của các chuẩn tắc và cơ chế đa phương; (ii) căng thẳng trong điều phối an ninh xuyên Đại Tây Dương và yêu cầu tái cân bằng trách nhiệm; và (iii) nhu cầu tăng tốc củng cố năng lực phòng thủ châu Âu trước các nguy cơ hiện hữu và phi truyền thống. Các lớp áp lực này cấu thành nền bối cảnh trực tiếp của hội nghị.
Mục đích của Hội nghị An ninh Munich 2026
Trên bình diện thể chế, MSC được xác định là diễn đàn hàng đầu về chính sách an ninh quốc tế, với mục tiêu cốt lõi là xây dựng lòng tin và đóng góp vào giải quyết hòa bình các xung đột thông qua đối thoại liên tục, và mang tính phi chính thức giữa các nhà hoạch định chính sách, nhà ngoại giao, giới quân sự, doanh nghiệp và học giả. Do đó, mục đích của MSC 2026 bao gồm: (i) tạo không gian đối thoại cấp cao về các thách thức an ninh then chốt; (ii) hỗ trợ hình thành nhận thức chung và các định hướng chính sách khả thi; và (iii) kết nối các tác nhân chủ chốt để giảm chi phí thông tin, tăng khả năng phối hợp và quản trị khủng hoảng.
Trên bình diện chương trình nghị sự năm 2026, mục đích trực tiếp của hội nghị là tổ chức thảo luận có cấu trúc về những vấn đề an ninh đối ngoại trọng yếu đang tạo “điểm uốn” đối với trật tự quốc tế, đồng thời định vị lại ưu tiên chính sách trong bối cảnh chuẩn tắc bị thách thức và bất ổn gia tăng. Thông báo chính thức “One Month to go” của MSC cho thấy hội nghị hướng tới xử lý các “khủng hoảng an ninh then chốt” tại một thời điểm bước ngoặt, qua đó nhấn mạnh chức năng điều phối và định hướng của MSC trong cộng đồng chính sách an ninh toàn cầu[5].
Cuối cùng, Munich Security Report 2026 đóng vai trò như một công cụ thiết lập khung phân tích và chuẩn hóa ngôn ngữ chính sách cho các thảo luận tại hội nghị. Việc lựa chọn chủ đề “Under Destruction” cho thấy mục đích của MSC 2026 không chỉ dừng ở trao đổi sự kiện và phản ứng ngắn hạn, mà còn hướng tới nhận diện các cơ chế đang vận hành trong chính trị đối nội và đối ngoại của nhiều quốc gia, đánh giá tác động của chúng đối với hợp tác quốc tế, và đề xuất các hướng củng cố sức bền thể chế cho quản trị an ninh.
Khái lược về những kết quả của Hội nghị
Các kết quả chính của Hội nghị An ninh Munich 2026 trước hết có thể nhận diện ở sự hội tụ tương đối rõ về nhu cầu tăng cường năng lực phòng thủ của châu Âu trong bối cảnh môi trường an ninh xấu đi và quan hệ xuyên Đại Tây Dương chịu sức ép. Trong phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Ủy ban châu Âu nhấn mạnh việc hiện thực hóa điều khoản phòng thủ tương hỗ của EU như một nghĩa vụ ràng buộc, qua đó củng cố lập luận rằng năng lực răn đe-phòng thủ của châu Âu cần được tổ chức lại theo hướng thực chất và có thể vận hành trong khủng hoảng. Tương tự, nguyên thủ của Vương quốc Anh cũng nêu luận điểm về tính cấp bách của hợp tác quốc phòng châu Âu theo hướng giảm phân mảnh, tăng phối hợp mua sắm và sản xuất, đồng thời thúc đẩy các cơ chế tài chính/điều phối mới cho mua sắm chung; các thông điệp này, dù chưa tạo ra cam kết thể chế ngay lập tức, đã góp phần định hình một trục thảo luận trung tâm tại MSC 2026.
Một kết quả đáng chú ý khác là nỗ lực tái khẳng định nền tảng chính trị của liên kết Đại Tây Dương trong điều kiện xuất hiện bất đồng về ưu tiên chiến lược và các chủ trương đối ngoại của Mỹ. Ngoại trưởng Mỹ phát tín hiệu duy trì quan hệ đối tác với châu Âu và nhấn mạnh tính lịch sử-giá trị của liên minh, qua đó tạo ra một mức độ trấn an nhất định đối với các đồng minh, dù giọng điệu đã bớt đối đầu hơn bài phát biểu của phó Tổng thống JD Vance năm ngoái, nhưng Rubio vẫn nêu ra các nội dung cụ thể về cơ chế bảo đảm an ninh và phân bổ gánh nặng chi phí quốc phòng[6].
Cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Mỹ và Ngoại trưởng Trung Quốc bên lề hội nghị cũng tạo ra sự chú ý lớn. Cuộc gặp này có ý nghĩa như một kênh trao đổi trực tiếp để quản trị bất đồng và chuẩn bị cho các vòng tiếp xúc cấp cao hơn, trong đó truyền thông quốc tế nêu khả năng gắn với lịch trình tiếp xúc thượng đỉnh trong thời gian tới; điều này cho thấy MSC tiếp tục đóng vai trò trung gian cho ngoại giao phòng ngừa và quản trị cạnh tranh chiến lược[7].
Về Ukraine, hội nghị ghi nhận trọng tâm thảo luận tập trung vào các điều kiện của một khuôn khổ hòa bình có bảo đảm an ninh và năng lực răn đe dài hạn. Tổng thống Ukraine nêu yêu cầu về bảo đảm an ninh lâu dài và làm rõ các điểm còn bất định trong kỳ vọng đối với đồng minh (đơn cử như ấn định thời điểm để nước này gia nhập EU)[8]. Và ông cũng để ngỏ khả năng Ukraine sẵn sàng nhượng bộ, nhưng không thấy bằng chứng nào cho thấy Nga cũng sẽ làm tương tự. Hội nghị cũng ghi nhận cuộc gặp/trao đổi giữa lãnh đạo Ukraine với Ngoại trưởng Mỹ bên lề hội nghị. Cuộc gặp có vai trò điều phối quan điểm của Ukraine trước các vòng tiếp xúc tiếp theo, đưa ra khả năng các cuộc tiếp xúc nguyên thủ cấp cao cũng như các cam kết viện trợ tiếp theo và vấn đề đảm bảo an ninh của Mỹ dành cho nước này[9]. Đồng thời, hội nghị là không gian để các lãnh đạo châu Âu nhấn mạnh nguyên tắc rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải duy trì năng lực tự vệ của Ukraine và răn đe hành vi tái diễn chiến tranh[10]. Đồng thời, hội nghị cũng là nơi các nguyên thủ tiếp tục củng cố quan điểm chỉ trích nước Nga về cuộc chiến. Hội nghị diễn ra một ngày sau khi các bộ trưởng quốc phòng NATO gặp nhau tại Brussels và công bố gói viện trợ quân sự trị giá 500 triệu đô la nữa cho Ukraine thông qua Danh sách Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), cho phép các quốc gia mua vũ khí của Mỹ cho Ukraine. Con số này bao gồm hơn 200 triệu đô la từ Anh để mua tên lửa phòng không, trong bối cảnh Nga tiếp tục nhắm mục tiêu vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine[11].
Các cuộc gặp bên lề đáng chú ý khác có thể kể đến là cuộc họp không chính thức của Ngoại trưởng G7 bên lề hội nghị (trong bối cảnh Pháp giữ Chủ tịch G7 năm 2026) là một điểm nhấn về điều phối chính sách, với nội dung ưu tiên được phía chủ trì nêu gồm xử lý mất cân đối kinh tế vĩ mô toàn cầu và điều chỉnh mô hình hợp tác quốc tế[12]. Hội nghị lần này cũng ghi nhận cuộc gặp ngắn giữa Ngoại trưởng Mỹ với Thủ tướng Đan Mạch và Thủ hiến Greenland, nhất trí tiếp tục đối thoại về các vấn đề quản trị và an ninh liên quan Greenland trong bối cảnh tranh luận công khai về vai trò và lợi ích chiến lược tại Bắc Cực; đồng thời, các phiên thảo luận về an ninh Bắc Cực thu hút quan tâm đáng kể và trở thành không gian biểu đạt lập trường của các bên về giới hạn chấp nhận trong quan hệ đồng minh[13].
Đánh giá chung
MSC 2026 đạt kết quả rõ nhất ở chức năng trung gian cho các quốc gia bày tỏ quan điểm và là nơi để lãnh đạo các nước gặp gỡ, trao đổi để tạo điều kiện cho các cuộc tiếp xúc cấp cao hơn. MSC tiếp tục thực hiện đúng vai trò nền tảng là diễn đàn trao đổi trực tiếp giữa các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng chuyên gia trong bối cảnh bất định gia tăng, đúng với sứ mệnh mà MSC tự mô tả. Tuy nhiên, vì MSC không phải tiến trình đàm phán chính thức và không hướng tới thông cáo chung mang tính ràng buộc, kết quả của hội nghị chủ yếu được phản ánh qua mức độ hội tụ lập trường, các gợi ý chính sách, cũng như các cuộc tiếp xúc song phương/tiểu đa phương diễn ra bên lề – những yếu tố có thể ảnh hưởng gián tiếp đến các quyết định thể chế hóa sau hội nghị.
MSC 2026 củng cố đáng kể trọng tâm về tăng năng lực phòng thủ châu Âu và tái cấu trúc gánh nặng trong liên kết Đại Tây Dương. Điều này cho thấy hội nghị tạo ra hiệu ứng khuếch đại đối với xu hướng giảm phân mảnh năng lực quốc phòng châu Âu. Tương thích với các đánh giá từ các chuyên gia của European Policy Centre về “cửa sổ thời gian hẹp” để châu Âu thực hiện một “defence surge” trước cú sốc tiếp theo, và nhu cầu chuyển chi tiêu quốc phòng thành năng lực tác chiến hiệu quả[14].
Về quản trị cạnh tranh chiến lược và điều chỉnh quan hệ đồng minh, hội nghị thể hiện hiệu quả tương đối ở vai trò kênh tiếp xúc nhằm hạn chế hiểu lầm và giảm chi phí thông tin. MSC ghi nhận các phát biểu trấn an nhất định từ phía Mỹ về quan hệ với châu Âu, đồng thời sự hiện diện của các tiếp xúc Mỹ-Trung bên lề hội nghị cho thấy MSC tiếp tục là một điểm nút cho ngoại giao phòng ngừa và trao đổi trực tiếp giữa các đối thủ/đối tác chiến lược. Ở góc nhìn chuyên gia, European Council on Foreign Relations cho rằng MSC năm nay đặt trọng tâm vào sự dịch chuyển của chiến lược Mỹ, hệ quả đối với trách nhiệm quốc phòng của châu Âu, bài toán biến chi tiêu thành năng lực, và vai trò răn đe hạt nhân; quan điểm này phản ánh xu hướng hội nghị chuyển mạnh sang tranh luận về năng lực cứng và kiến trúc răn đe-phòng thủ, hơn là chỉ dừng ở tuyên bố chính trị[15].
Tuy vậy, đánh giá phê bình từ giới học giả cũng chỉ ra các “điểm mù” đáng kể trong cấu trúc ưu tiên của MSC 2026. Phân tích của Chatham House cho rằng an ninh khí hậu và rủi ro môi trường dù có xuất hiện trong chương trình nhưng được xem nhẹ tương đối và hầu như không hiện diện trong báo cáo/nhận định tổng kết, trong khi các yếu tố môi trường thường là biến số cấu trúc làm gia tăng bất ổn, kéo dài xung đột và làm suy yếu tính bền vững của dàn xếp hậu xung đột[16]. Điểm hạn chế này cho thấy một nghịch lý: hội nghị đạt được sự tập trung cao vào các ưu tiên an ninh cấp bách (Ukraine, răn đe, tái vũ trang, liên minh), nhưng có nguy cơ làm suy giảm năng lực cảnh báo sớm và thiết kế chính sách dài hạn nếu các rủi ro phi truyền thống bị đẩy xuống thứ tự ưu tiên thấp.
Về xu hướng và dự báo sau hội nghị, có thể nhận diện ba quỹ đạo chính. Thứ nhất, châu Âu nhiều khả năng tiếp tục tăng tốc các cơ chế phối hợp quốc phòng theo hướng mua sắm chung, chuẩn hóa năng lực “enablers” (tình báo, không gian, tấn công tầm sâu, hậu cần-cơ động), và tìm kiếm các cấu trúc bổ trợ cho NATO nhằm giảm phụ thuộc một chiều vào Mỹ; các phát biểu tại hội nghị và các gói đề xuất chính sách từ EPC đều nhất quán với quỹ đạo này. Thứ hai, tranh luận về răn đe hạt nhân “châu Âu hóa” có khả năng nổi lên mạnh hơn như một hệ quả của bất định trong bảo đảm an ninh và leo thang rủi ro hạt nhân. Thứ ba, MSC 2026 cho thấy cạnh tranh Mỹ-Trung và các vấn đề Trung Đông/Iran tiếp tục được quản trị thông qua các kênh tiếp xúc nhỏ hơn là dàn xếp lớn. Vì vậy, nguy cơ phân mảnh trật tự và “chính trị phá vỡ” mà Munich Security Report 2026 nêu ra nhiều khả năng còn duy trì trong trung hạn, làm tăng tần suất các định dạng tiểu đa phương.
Xét tác động tới khu vực và thế giới trong thời gian tới, hệ quả trực tiếp nhất của MSC 2026 có thể nằm ở việc tái phân bổ nguồn lực và ưu tiên chính sách: (i) châu Âu tăng chi tiêu và tái cấu trúc công nghiệp quốc phòng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa sang các thị trường quốc phòng, chuỗi cung ứng công nghệ lưỡng dụng và chính sách kiểm soát xuất khẩu; (ii) áp lực tự lực chiến lược của châu Âu có thể thúc đẩy điều chỉnh quan hệ với Anh, Canada, Na Uy và các đối tác khác theo hướng liên kết linh hoạt nhằm bổ trợ năng lực; (iii) Về vấn đề Ukraine, hội nghị củng cố tiêu chí “bảo đảm răn đe dài hạn” như điều kiện trung tâm của mọi thảo luận về dàn xếp, do đó làm tăng yêu cầu về các cơ chế bảo đảm an ninh và duy trì hỗ trợ quân sự. Điều này có thể trực tiếp tới cân bằng quân sự ở sườn Đông châu Âu và cấu trúc răn đe của NATO. Đồng thời, cảnh báo về điểm mù khí hậu-an ninh gợi ý rằng nếu các rủi ro môi trường tiếp tục bị đánh giá thấp trong các diễn đàn an ninh cấp cao, hệ thống quốc tế có thể đối mặt với các cú sốc bất ổn “phi quân sự” nhưng có sức phá hủy tương đương, đặc biệt ở các khu vực dễ tổn thương, và điều này có thể quay ngược trở lại làm trầm trọng thêm các thách thức an ninh truyền thống.
Tác động tới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
Những thảo luận và tín hiệu chính sách tại Hội nghị An ninh Munich 2026 cho thấy trục an ninh châu Âu-Đại Tây Dương và trục Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang được nhìn nhận như các “không gian an ninh liên thông”, trong đó thay đổi ưu tiên nguồn lực và mức độ gắn kết của các cường quốc ở một khu vực có thể tạo hiệu ứng lan tỏa trực tiếp sang khu vực còn lại. Khung phân tích chính thức của Munich Security Report 2026 nhấn mạnh sự suy yếu của “Pax” do các cường quốc bảo trợ và sự gia tăng của chính trị mang tính phá vỡ đối với trật tự hậu 1945; trong đó, khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương được mô tả chịu tác động mạnh từ việc Trung Quốc gia tăng năng lực và quyết tâm định hình môi trường chiến lược, trong khi các đối tác của Mỹ gặp khó khăn hơn về cơ chế ứng phó và mức độ gắn kết tập thể. Cách tiếp cận này hàm ý rằng các vấn đề then chốt của khu vực, đặc biệt là rủi ro xung đột, cưỡng ép trên biển, cạnh tranh công nghệ và phân mảnh thể chế sẽ ngày càng được xử lý theo logic cạnh tranh quyền lực lớn thay vì dựa vào các chuẩn tắc hợp tác vốn có.
Một tác động quan trọng đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương là sự điều chỉnh phân bổ gánh nặng trong liên kết Đại Tây Dương, có thể dẫn tới thay đổi hiện diện chiến lược của Mỹ theo hướng ưu tiên hơn cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Ở cấp độ cấu trúc, nếu châu Âu thực sự tăng tốc năng lực tự chủ chiến lược, Mỹ sẽ có dư địa chính trị-quân sự lớn hơn để tái cân đối sang Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương; ngược lại, nếu chiến lược của châu Âu không chuyển hóa được thành năng lực triển khai hữu hiệu, sức ép lên Mỹ có thể kéo dài, khiến các toan tính của Mỹ ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cũng ảnh hưởng theo. Do đó, khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cần chuẩn bị cho hai kịch bản song song: một kịch bản Mỹ gia tăng chú ý và hiện diện; và một kịch bản chú ý chiến lược gia tăng nhưng năng lực phân bổ bị giới hạn bởi các ràng buộc từ châu Âu và các hồ sơ khủng hoảng khác. Một hệ quả khác của xu hướng tự chủ chiến lược quốc phòng của châu Âu là việc gia tăng hợp tác quốc phòng với các quốc gia ngoài Mỹ. Trong bối cảnh MSC 2026 nhấn mạnh tái vũ trang và năng lực răn đe châu Âu, nhiều khả năng một số nước châu Âu sẽ tăng cường hợp tác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Ví dự như các nước tăng cường hợp tác an ninh hàng hải, bảo vệ hạ tầng trọng yếu, chuỗi cung ứng công nghệ lưỡng dụng, tiêu chuẩn dữ liệu-an ninh mạng, vốn có tác động gián tiếp nhưng bền hơn đối với cán cân sức mạnh và tính bền vững của răn đe khu vực.
Về động thái an ninh hàng hải, việc Tổng Thư ký ASEAN tham gia các hoạt động tại MSC 2026 với trọng tâm “maritime security” phản ánh sự hội tụ ngày càng rõ giữa nghị trình an ninh châu Âu và các ưu tiên của Đông Nam Á, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng trên biển và rủi ro cưỡng ép dưới ngưỡng xung đột. Đồng thời, sự tham gia và phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản tại hội nghị cho thấy các nước tuyến đầu ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang chủ động tìm kiếm sự đồng thuận diễn ngôn với các diễn đàn châu Âu nhằm mở rộng mạng lưới ủng hộ về chính sách và chuẩn tắc. Điều này có thể thúc đẩy các cấu hình hợp tác chéo khu vực trong các lĩnh vực như an ninh hàng hải, năng lực giám sát-nhận thức tình huống biển (MDA), bảo vệ tuyến hàng hải và an ninh kinh tế, từ đó làm thay đổi môi trường chiến lược của Đông Nam Á theo hướng nhiều tác nhân hơn và tiêu chuẩn hóa cao hơn.
Các xu hướng trên cũng đặc ra các vấn đề cho Việt Nam. Trước hết nằm ở việc “liên thông hóa” các vấn đề an ninh: diễn biến tại châu Âu (tái vũ trang, điều chỉnh răn đe, cạnh tranh công nghệ và kiểm soát xuất khẩu) có thể dịch chuyển trọng tâm và công cụ cạnh tranh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, bao gồm Biển Đông. Trong bối cảnh MSC 2026 nhấn mạnh củng cố năng lực phòng thủ và giảm phân mảnh công nghiệp quốc phòng, Việt Nam cần dự liệu rằng các tiêu chuẩn về công nghệ lưỡng dụng, kiểm soát chuỗi cung ứng, và các biện pháp liên quan trừng phạt/tuân thủ có thể được siết chặt và áp đặt sang các đối tác ngoài châu Âu thông qua thương mại-đầu tư và hợp tác công nghệ.
Trong lĩnh vực an ninh hàng hải, việc ASEAN đưa nội dung này vào các hoạt động tại MSC 2026 gợi ý rằng Việt Nam có thể tận dụng độ mở của diễn đàn và mạng lưới đối tác châu Âu để mở rộng hợp tác nâng cao năng lực phi tác chiến nhưng có giá trị răn đe-phòng thủ cao, như nhận thức tình huống biển, thực thi pháp luật trên biển, bảo vệ hạ tầng năng lượng-viễn thông ngoài khơi và an ninh chuỗi cung ứng hàng hải. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu duy trì cân bằng chiến lược, tránh bị cuốn vào liên minh quân sự, đồng thời tăng khả năng chống cưỡng ép dưới ngưỡng xung đột thông qua năng lực giám sát, thực thi và minh bạch hóa hành vi trên biển.
Một hàm ý bổ sung là Việt Nam cần theo dõi sát xu hướng châu Âu gia tăng tự chủ chiến lược và tái định hình đối tác an ninh với các nước ngoài EU (Anh, Na Uy, Canada và các đối tác cùng chí hướng), bởi điều này có thể tạo ra các kênh hợp tác mới cho Đông Nam Á, nhưng cũng làm gia tăng cạnh tranh chuẩn tắc và tiêu chuẩn hóa trong quản trị khu vực. Với Việt Nam, trọng tâm nên là tối ưu hóa lợi ích từ hợp tác đa dạng hóa đối tác (đặc biệt trong công nghệ, an ninh mạng, bảo vệ hạ tầng trọng yếu, đào tạo và quản trị khủng hoảng), đồng thời duy trì nhất quán nguyên tắc tôn trọng luật pháp quốc tế, tự do hàng hải và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Cuối cùng, đánh giá phê bình của Chatham House về việc nghị trình an ninh khí hậu chưa được ưu tiên tương xứng tại MSC 2026 là một cảnh báo cho Việt Nam: các rủi ro khí hậu-môi trường ở khu vực ven biển và đồng bằng có thể vừa là thách thức phát triển vừa là biến số an ninh, do đó, cần được tích hợp vào hoạch định an ninh quốc gia, an ninh kinh tế và an ninh con người theo cách chủ động, thay vì coi là lĩnh vực tách rời.
Tác giả: Phạm Quang Phúc
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
Tài liệu tham khảo
[1] Nhiều tác giả (2026), “Under Destruction: Munich Security Report 2026”, MSC, https://securityconference.org/assets/02_Dokumente/01_Publikationen/2026/MSR2026/Under_Destruction%E2%80%93Munich_Security_Report_2026.pdf?
[2] Peter Walker (2026), “Keir Starmer to call on UK and Europe to step up commitments to Nato”, The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/keir-starmer-to-call-on-uk-and-europe-to-step-up-commitments-to-nato?
[3] Nicole Koenig (2026), “Detachment Issues”, MSC, https://securityconference.org/en/publications/munich-security-report/2026/europe/
[4] “EU should ‘bring to life’ mutual defence pact, von der Leyen says” (2026), Reuters, https://www.reuters.com/business/media-telecom/eu-should-bring-life-mutual-defence-pact-von-der-leyen-says-2026-02-14/
[5] “One Month to go: Munich Security Conference 2026” (2026), MSC, https://securityconference.org/en/news/full/one-month-to-go-munich-security-conference-2026/
[6] MATTHEW LEE, EMMA BURROWS and GEIR MOULSON (2026), “Rubio’s speech to European allies takes a softer tone but sticks to Trump’s firm stance”, AP News, https://apnews.com/article/munich-security-conference-rubio-4a26cfa8ebb54643be98405e896433d1
[7] Humeyra Pamuk (2026), “Rubio meets China’s Wang Yi in Munich ahead of possible Trump-Xi summit”, Reuters, https://www.reuters.com/world/china/rubio-meet-chinas-top-diplomat-wang-yi-friday-2026-02-13/
[8] Tamsin Paternoster & Alice Tidey & Johanna Urbancik, Maria Tadeo (2026), “Munich Security Conference: Zelenskyy says Ukraine ‘needs date’ for EU accession, aims for 2027”, EuroNews, https://www.euronews.com/my-europe/2026/02/14/munich-security-conference-rubio-to-give-speech-as-leaders-gather
[9] Abbey Fenbert (2026), “Zelensky, Rubio discuss air defense for Ukraine, possibility of leader-level peace talks”, The Kyiv Inderpendent, https://kyivindependent.com/zelensky-meets-us-secretary-of-state-rubio-at-munich-security-conference/
[10] Guardian staff and agencies (2026), “Ukraine war briefing: conflict could end if Russia economically or militarily ‘exhausted’, says Germany’s Merz”, The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2026/feb/14/ukraine-war-briefing-conflict-could-end-if-russia-economically-or-militarily-exhausted-says-germanys-merz
[11] Charlie Hancock (2026), “Ukraine War Is “Killing Russia” – Rutte to MT”, The Moscow Times, https://www.themoscowtimes.com/2026/02/14/ukraine-war-is-killing-russia-rutte-to-mt-a91953
[12] “G7 Foreign Ministers’ meeting on the sidelines of the Munich Security Conference (14 February 2026)” (2026), France Diplomacy, https://www.diplomatie.gouv.fr/en/french-foreign-policy/france-s-action-in-the-g7/article/g7-foreign-ministers-meeting-on-the-sidelines-of-the-munich-security-conference
[13] “Denmark, Greenland PMs to hold talks with Rubio in Munich” (2026), CNA, https://www.channelnewsasia.com/world/denmark-greenland-talks-us-marco-rubio-mette-frederiksen-5929276
[14] Nhiều tác giả (2026), “Munich Security Conference 2026: Essential background reading”, EPC, https://www.epc.eu/publication/munich-security-conference-2026-essential-background-reading/
[15] Mark Leonard (2026), “Munich Security Conference Special with Elbridge Colby”, ECFR, https://ecfr.eu/podcasts/episode/munich-security-conference-special-with-elbridge-colby/
[16] Beatrice Mosello (2026), “Climate security should be a bigger priority at the Munich Security Conference”, Chatham House, https://www.chathamhouse.org/2026/02/climate-security-should-be-bigger-priority-munich-security-conference
