Từ ngày 19 đến 20 tháng 5, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc theo lời mời của chính phủ nước này. Chuyến thăm của Putin diễn ra chỉ vài ngày sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15 tháng 5, đánh dấu một trường hợp hiếm hoi hai nguyên thủ quốc gia thăm Trung Quốc trong vòng một tuần. Hiện nay, thế giới đang trải qua những thay đổi nhanh chóng, đang đứng trước một bước ngoặt mới. Sự tương tác chặt chẽ giữa Trung Quốc, Mỹ và Nga chắc chắn sẽ có tác động đáng kể và sâu rộng đến sự ổn định chiến lược toàn cầu.
Quan hệ Trung Quốc – Mỹ có thể hướng tới sự ổn định, dễ dự đoán hơn
Cuộc gặp gần đây giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ là một sự kiện lịch sử, với các chủ đề chính xuyên suốt là tôn trọng lẫn nhau, trân trọng hòa bình và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump đã có cuộc trao đổi thẳng thắn, sâu sắc, mang tính xây dựng và chiến lược về các vấn đề lớn liên quan đến quan hệ hai nước; về hòa bình, phát triển thế giới; nhất trí xác định định hướng mới cho quan hệ Trung Quốc – Mỹ là “quan hệ chiến lược, ổn định và mang tính xây dựng”. Hơn nữa, cả hai bên bày tỏ ý định tăng cường trao đổi và hợp tác trong nhiều lĩnh vực, bao gồm ngoại giao, quân sự, thương mại và hợp tác kinh tế, y tế, nông nghiệp, du lịch, giao lưu văn hóa và thực thi pháp luật, tạo động lực mới cho sự phát triển của quan hệ song phương trong giai đoạn tiếp theo.
Hiện nay, cộng đồng quốc tế đang phải đối mặt với nhiều phức tạp và bất ổn ngày càng gia tăng. Quy mô kinh tế, tầm ảnh hưởng chính trị và tầm tác động quốc tế của Trung Quốc và Mỹ cho thấy mối quan hệ giữa hai nước không chỉ đơn thuần là mối quan hệ song phương thông thường, mà còn là một động lực quan trọng ảnh hưởng đến hòa bình thế giới, tăng trưởng kinh tế, ổn định chuỗi cung ứng và định hướng quản trị toàn cầu. Động thái xích lại gần nhau gần đây cho thấy cả hai bên đang nỗ lực tránh bị chi phối bởi tư duy Chiến tranh Lạnh trong quan hệ song phương, cố gắng vượt qua “Bẫy Thucydides” và thúc đẩy sự ổn định bền vững, có thể dự đoán được trong quan hệ Trung-Mỹ, từ đó đóng góp sức mạnh của mình với tư cách là các cường quốc lớn cho hòa bình và phát triển thế giới.
Quan hệ Trung Quốc – Mỹ là mối quan hệ song phương quan trọng và phức tạp nhất trên thế giới. Ngoại giao cấp nguyên thủ quốc gia là “kim chỉ nam” của mối quan hệ này. Sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình cũng sẽ thăm Mỹ vào mùa thu này. Quan hệ Trung Quốc-Mỹ được kỳ vọng sẽ duy trì đà phát triển trong bối cảnh những thay đổi đáng kể, tiến triển ổn định và đạt được những thành tựu lớn hơn nữa.
Quan hệ Trung Quốc – Nga trưởng thành và ổn định
Quan hệ Trung Quốc – Nga là một trong những mối quan hệ song phương quan trọng nhất trên thế giới, và có thể nói là ví dụ điển hình nhất về quan hệ giữa các cường quốc. Thứ nhất, Trung Quốc và Nga là hai cường quốc toàn cầu. Sự phát triển của mối quan hệ này có tác động sâu rộng đến thế giới. Như ông Tập Cận Bình đã tuyên bố: “Mối quan hệ giữa hai nước vượt xa phạm vi song phương, và rất quan trọng đối với trật tự thế giới cũng như tương lai của nhân loại.” Thứ hai, hai cường quốc này đã tìm ra con đường đúng đắn để cùng tồn tại, phá vỡ quan niệm truyền thống cho rằng các cường quốc tất yếu sẽ có xung đột lợi ích và nhất định sẽ là đối thủ cạnh tranh. Họ đã vượt qua thành công tư duy “trò chơi tổng bằng không”, hình thành mô hình hợp tác cùng có lợi, trở thành hình mẫu cho mối quan hệ giữa các cường quốc và các nước láng giềng.
Kể từ khi bắt đầu kỷ nguyên mới, quan hệ Trung Quốc – Nga đã phát triển lành mạnh và ổn định, với sự hợp tác trên mọi lĩnh vực diễn ra với tốc độ chưa từng có. Các cuộc trao đổi cấp cao thường xuyên đã thiết lập truyền thống thăm viếng lẫn nhau hàng năm của các nguyên thủ quốc gia, và sự tin cậy chính trị lẫn nhau không ngừng được củng cố. Tiềm năng của nền kinh tế bổ sung cho nhau của hai nước tiếp tục được khai thác, với kim ngạch thương mại liên tục đạt những tầm cao mới. Năm 2025, thương mại song phương giữa Trung Quốc và Nga đạt 227,9 tỷ USD, vượt mốc 200 tỷ USD trong ba năm liên tiếp. Giao lưu nhân dân phát triển mạnh mẽ, và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước tiếp tục được củng cố, hơn nữa củng cố nền tảng xã hội của quan hệ song phương. Trung Quốc và Nga duy trì sự phối hợp chiến lược chặt chẽ trong các vấn đề quốc tế và khu vực, là những lực lượng chủ chốt trong việc thúc đẩy xây dựng một trật tự quốc tế công bằng và bình đẳng. Tóm lại, quan hệ Trung Quốc – Nga, được phát triển trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác cùng có lợi, đang ở thời kỳ tốt đẹp nhất trong lịch sử và là hình mẫu cho quan hệ giữa các cường quốc thế giới cũng như các nước láng giềng.
Chuyến thăm này đánh dấu chuyến thăm Trung Quốc lần thứ 25 của Tổng thống Putin. Trong chuyến thăm, hai nguyên thủ quốc gia Trung Quốc và Nga đã trao đổi quan điểm về quan hệ song phương, hợp tác trong nhiều lĩnh vực, cũng như các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm. Thư ký báo chí của Tổng thống Nga, Dmitry Peskov, cho biết chuyến thăm dự kiến sẽ “giàu nội dung và hiệu quả”, bao gồm nhiều cấp độ quan hệ song phương. Năm nay đánh dấu kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ đối tác chiến lược phối hợp Trung Quốc-Nga, kỷ niệm 25 năm ký kết Hiệp ước láng giềng tốt và hợp tác hữu nghị Trung Quốc – Nga, và khởi động “Năm Giáo dục Trung Quốc-Nga”. Đối với sự phát triển của quan hệ song phương, đây là một thời điểm quan trọng để xây dựng trên những thành tựu đã đạt được và tiến tới tương lai. Cả hai bên sẽ nắm bắt cơ hội này để thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của quan hệ Trung Quốc-Nga lên một tầm cao mới và sâu rộng hơn, mang lại sự ổn định và chắc chắn hơn cho thế giới.
Tầm quan trọng toàn cầu của sự tương tác chiến lược giữa Trung Quốc, Mỹ và Nga
Hiện nay, thế giới đang bước vào một thời kỳ hỗn loạn và thay đổi mới, với trật tự quốc tế đang trải qua quá trình chuyển đổi và bối cảnh chính trị, kinh tế toàn cầu đang được định hình lại sâu sắc. Trong bối cảnh đó, tầm quan trọng chiến lược của các tương tác giữa các cường quốc như Trung Quốc, Mỹ và Nga đang tăng lên đáng kể. Xu hướng hòa bình, phát triển, hợp tác cùng có lợi là không thể đảo ngược, và việc xây dựng một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng, bình đẳng hơn, đồng thời thúc đẩy trật tự quốc tế theo hướng toàn diện, hợp lý và công bằng hơn là sứ mệnh chung của Trung Quốc, Mỹ và Nga.
Thứ nhất, nó sẽ thúc đẩy sự phát triển của một thế giới đa cực. Hiện nay, cấu trúc quan hệ giữa Trung Quốc, Mỹ và Nga đã thay đổi, và thế giới đang chuyển từ kỷ nguyên đơn cực sang kỷ nguyên đa cực. Là các cường quốc lớn trên thế giới, sự tương tác giữa Trung Quốc, Mỹ và Nga đóng vai trò như một cửa sổ quan trọng nhìn vào quá trình đa cực hóa. Chủ đề của vòng đối thoại Trung Quốc-Mỹ-Nga mới là ổn định và hợp tác, điều này chắc chắn sẽ góp phần vào sự phát triển có trật tự của một thế giới đa cực.
Thứ hai, điều này có lợi cho việc thúc đẩy xây dựng một hệ thống quản trị toàn cầu toàn diện và hiệu quả hơn. Trung Quốc, Mỹ, Nga đều là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Ba quốc gia này có chung lợi ích trong ổn định chiến lược toàn cầu, không phổ biến vũ khí hạt nhân, chống khủng bố, biến đổi khí hậu và an ninh y tế toàn cầu, đồng thời cũng gánh vác những trách nhiệm quan trọng tương xứng với vị thế và năng lực của mình. Tăng cường hợp tác giữa ba nước trong các lĩnh vực này có thể góp phần cải cách và hoàn thiện hệ thống quản trị toàn cầu.
Thứ ba, nó giúp duy trì quan hệ ổn định giữa các cường quốc. Trước những rủi ro toàn cầu ngày càng gia tăng, việc kích động cạnh tranh giữa các cường quốc không có lợi cho bất kỳ quốc gia nào. Việc thiết lập mối quan hệ chiến lược mang tính xây dựng, ổn định giữa Trung Quốc và Mỹ phù hợp với lợi ích của cả hai nước và kỳ vọng chung của cộng đồng quốc tế – cụ thể là Trung Quốc và Mỹ đóng vai trò quan trọng, thể hiện được trách nhiệm của mình với tư cách là các cường quốc, ổn định quan hệ song phương và thúc đẩy hợp tác toàn cầu. Mặc dù những nỗ lực của Mỹ trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine không diễn ra suôn sẻ như mong đợi, nhưng Mỹ và Nga đã sử dụng các cuộc tiếp xúc xung quanh vấn đề Ukraine để thúc đẩy một số dấu hiệu giảm bớt căng thẳng trong quan hệ song phương. Dưới sự chỉ đạo chiến lược của các nhà lãnh đạo, quan hệ Trung Quốc-Nga vẫn vững chắc và ổn định, đóng vai trò không thể thiếu và quan trọng trong việc duy trì ổn định toàn cầu.
Điểm nổi bật nhất của vòng tương tác mới giữa Trung Quốc, Mỹ và Nga là nó không còn là kịch bản “hai chống một” truyền thống, mà là một hệ sinh thái phức tạp mới, nơi cạnh tranh và hợp tác cùng tồn tại. Sự cân bằng năng động giữa cạnh tranh và hợp tác này mang lại sự ổn định quý giá cho một thế giới đầy biến động và thay đổi. Phương thức tương tác này chứng minh rằng các cường quốc có thể hoàn toàn vượt qua mô hình trò chơi tổng bằng không, cùng nhau tạo ra một con đường mới về sự cùng tồn tại hài hòa dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và hợp tác cùng có lợi./.
Lược dịch: Hoàng Hải
Tác giả Hàn Lộ là nghiên cứu viên Viện Á – Âu, Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
