Cuộc cải tổ là con dao hai lưỡi, mặc dù có thể tạo ra hiệu ứng truyền thông cho chiến dịch chống tham nhũng nhưng không những không làm thay đổi hoàn toàn về chất của chính phủ Ukraine, mà còn tạo ra những thách thức mới cho con đường phát triển của Ukraine.
Nguyên nhân, mục đích của cuộc cải tổ
Diễn biến sự việc
Ngày 12/7/2026, Tổng thống Volodymyr Zelensky bất ngờ thông báo trên mạng xã hội về việc cải tổ toàn diện Nội các Ukraine, mở đầu bằng việc Thủ tướng Yulia Svyrydenko – người mới nhậm chức được đúng một năm (từ tháng 7/2025) – sẽ rời cương vị để đảm nhận một vị trí mới liên quan đến quan hệ với “một đối tác then chốt”. Theo Hiến pháp Ukraine, việc thủ tướng từ chức đồng nghĩa với việc toàn bộ Nội các phải từ chức, và ngày 13/7 Verkhovna Rada (Quốc hội Ukraine) đã tiếp nhận đơn từ chức của bà Svyrydenko, chính thức khởi động tiến trình thành lập chính phủ mới. Đây được xem là cuộc cải tổ chính phủ lớn thứ tư kể từ khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, và là lần thay đổi lớn thứ hai chỉ trong chưa đầy một năm (sau đợt cải tổ tháng 1/2026).
Các nguyên nhân dẫn tới cuộc cải tổ
Các nguồn tin quốc tế đã tập trung vào ba nguyên nhân căn bản của cuộc cải tổ:
Thứ nhất, áp lực từ vụ bê bối tham nhũng. Đây được coi là nguyên nhân sâu xa và trực tiếp nhất. Vụ án liên quan đến đường dây nhận hối lộ trị giá khoảng 100 triệu USD (tương đương 92 triệu euro) tại Tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Energoatom, bị Cơ quan Chống tham nhũng quốc gia (NABU) và Văn phòng Công tố chuyên trách chống tham nhũng (SAPO) phanh phui từ tháng 11/2025. Nhân vật trung tâm của vụ án là doanh nhân Timur Mindich – đối tác kinh doanh cũ và được truyền thông Ukraine gọi là “ví tiền của Zelensky”[1] – hiện đã rời khỏi Ukraine sang Israel. Cựu Chánh Văn phòng Tổng thống Andriy Yermak, nhân vật quyền lực số hai trong bộ máy, cũng bị nêu tên là nghi can và đã phải từ chức trước đó[2]. Theo Politico, nguyên nhân trực tiếp khiến đợt cải tổ lần này được đẩy nhanh là do các cáo buộc tham ô sắp được công bố nhắm vào Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olga Stefanishyna, người đã xin thôi nhiệm vụ ngoại giao “vì lý do cá nhân”[3]. Một quan chức cấp cao Ukraine giấu tên nói với Politico rằng “bà Stefanishyna phải trở về nước, và chúng tôi cần một đại sứ mạnh mẽ tại Mỹ – đó là lý do những thay đổi bắt đầu ngay bây giờ”. Nhiều nguồn thông tin dẫn lại rằng, việc bà Svyrydenko rời ghế thủ tướng có thể liên quan tới việc cơ quan chống tham nhũng quốc gia bắt đầu điều tra bà với tư cách là “người thân cận với Yermak”[4].
Thứ hai, nhu cầu tái cấu trúc chính sách đối ngoại theo hướng chuyên trách hóa. Trong các tuyên bố chính thức, Tổng thống Zelensky không đề cập trực tiếp đến vấn đề tham nhũng mà nhấn mạnh lý do “thay đổi chiến lược chính trị”: “Mỗi lĩnh vực ưu tiên trong chính sách đối ngoại sẽ được giao cho một người cụ thể có kinh nghiệm phong phú, có khả năng triển khai những gì đã thống nhất ở cấp lãnh đạo và những gì người dân Ukraine kỳ vọng”[5]. Ông liệt kê các lĩnh vực ưu tiên gồm: quan hệ với Mỹ (đặc biệt là thỏa thuận cấp phép sản xuất hệ thống phòng không Patriot), dự án phòng thủ tên lửa chung với nhiều nước châu Âu (Dự án “Freya”), tiến trình gia nhập EU, quan hệ với các nước láng giềng (nhất là Ba Lan và Hungary “cần một nền tảng mới”), cũng như quan hệ với Trung Đông, vùng Vịnh và Trung Quốc[6].
Thứ ba, các thách thức từ bối cảnh ngoại giao và diễn biến bất lợi trên chiến trường. Cải tổ diễn ra trong lúc tình hình tiền tuyến của Ukraine đang xấu đi, sức ép kinh tế gia tăng. Việc Kiev đẩy mạnh chiến dịch tấn công bằng UAV tầm xa vào các cơ sở lọc dầu và hạ tầng năng lượng của Nga đang tạo ra những hệ quả nghiêm trọng. Một là, làm sụp đổ hình ảnh “nạn nhân” của Ukraine trên truyền thông quốc tế. Hai là, những cuộc tấn công đáp trả của Nga vào hạ tầng năng lượng khiến Ukraine càng thêm khó khăn. Ngoài ra, quan hệ với Ba Lan bị tổn hại nghiêm trọng sau khi Ukraine đặt tên một đơn vị quân đội theo lực lượng Quân đội nổi dậy Ukraine (UPA) – lực lượng dân tộc chủ nghĩa cực đoan từng gây ra các vụ thảm sát dân thường Ba Lan trong Thế chiến II; đồng thời quan hệ với Hungary còn vướng vấn đề cộng đồng thiểu số Hungary tại vùng Transcarpathia.
Mục đích của cuộc cải tổ
Dựa vào các nguyên nhân đã được phân tích có thể đánh giá các mục đích cơ bản của cuộc cải tổ như sau:
Một là, củng cố hình ảnh chống tham nhũng trước các đồng minh phương Tây, nhất là khi Kiev đang cần duy trì viện trợ tài chính – quân sự trong bối cảnh ngân sách viện trợ của EU và Mỹ ngày càng bị siết chặt và giám sát chặt chẽ hơn. Hơn nữa, muốn triệt để tạo dựng hình ảnh, cuộc cải tổ này cũng phải “làm sạch” di sản nhân sự của Yermak, người đã trở thành biểu tượng của nạn tham nhũng trong con mắt công luận, qua đó gỡ bỏ một trong những rào cản khiến EU và NATO ngần ngại trong việc giải ngân các khoản viện trợ lớn cho những cá nhân có liên hệ với nhân vật này.
Hai là, chuyên môn hóa ngoại giao theo từng đối tác chiến lược, nhằm tối ưu hóa quan hệ với Mỹ (đặc biệt là giấy phép sản xuất Patriot mà Tổng thống Trump đã hứa tại Thượng đỉnh NATO ở Ankara), thúc đẩy tiến trình gia nhập EU trước cuối năm 2026, đồng thời xử lý các tranh chấp lịch sử với Ba Lan, Hungary. Ông Zelensky cần những con người thực sự có kinh nghiệm và hiểu biết sâu sắc về các đối tác, tránh lặp lại những sai lầm không đáng có làm xấu đi quan hệ với các nước do sự thiếu hiểu biết của các nhân sự trong bộ máy cũ.
Ba là, tái khẳng định quyền lực và vị thế chính trị của cá nhân ông Zelensky trong bối cảnh không có bầu cử thời chiến: bằng cách chủ động thay đổi nhân sự, ông Zelensky kiểm soát các diễn ngôn chính trị, tránh để các đối thủ chính trị hoặc phe đối lập có cơ hội khai thác các điểm yếu trong bộ máy nhà nước dưới sự quản lý của ông.
Dự kiến các vị trí sẽ được điều chuyển, bổ nhiệm mới
Thủ tướng mới sẽ là Serhiy Koretskyi.
Ứng viên hàng đầu và đã được xác nhận vị trí Thủ tướng là ông Serhiy Koretskyi, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn dầu khí quốc gia Naftogaz. Theo nghị sĩ Yaroslav Zheleznyak (đảng Holos), khả năng ông Koretskyi trở thành thủ tướng vào thời điểm giữa tháng 7 đã lên tới trên 95%[7]; đảng cầm quyền “Đầy tớ Nhân dân” (Servant of the People) dự kiến chính thức giới thiệu ông làm ứng viên thủ tướng tại cuộc họp đoàn ngày 15/7[8]. Và trên thực tế, ông Serhiy Koretskyi đã trở thành tân Thủ tướng Ukraine.
Ông Koretskyi sinh ngày 14/3/1978 tại Lutsk, tỉnh Volyn. Ông tốt nghiệp Đại học Kỹ thuật Quốc gia Lutsk (ngành ô tô và kinh tế doanh nghiệp), có thêm bằng cấp về khai thác dầu khí tại Đại học Kỹ thuật Dầu khí quốc gia Ivano-Frankivsk. Sự nghiệp của ông bắt đầu từ khu vực tư nhân: từ năm 2007 ông là Tổng giám đốc điều hành chuỗi trạm xăng WOG thuộc Tập đoàn Continium, đồng sáng lập công ty thương mại năng lượng Centurion Group SA tại Thụy Sĩ (2019-2022), đồng thời sáng lập chuỗi cà phê Idealist Coffee. Từ tháng 11/2022 đến tháng 5/2025, ông giữ chức Giám đốc hai công ty dầu khí nhà nước lớn nhất là Ukrnafta và Ukrtatnafta (được quốc hữu hoá sau khi tước quyền kiểm soát của tỷ phú Ihor Kolomoisky), đưa Ukrnafta từ thua lỗ trở thành một trong những doanh nghiệp nhà nước có lợi nhuận cao nhất (khoảng 40 tỷ hryvnia lợi nhuận ròng giai đoạn 2023-2024, đóng góp gần 80 tỷ hryvnia thuế). Từ 14/5/2025, ông trở thành Tổng giám đốc Naftogaz, dẫn dắt tập đoàn vượt qua mùa đông khốc liệt do các cuộc tấn công của Nga vào hạ tầng năng lượng.
Ông Koretskyi được giới quan sát phương Tây đánh giá là “nhà quản lý khủng hoảng xuất sắc, đáng tin cậy”, có quan hệ tốt với các đối tác phương Tây[9]. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là ông chưa từng giữ bất kỳ chức vụ chính trị/nhà nước dân cử nào trước đây, và truyền thông cũng cho rằng ông có liên quan tới Timur Mindich – nhân vật trung tâm vụ án Midas – Koretskyi cũng được nhóm quyền lực quanh Tổng thống Zelensky đưa vào tiếp quản Ukrnafta cuối năm 2022. Một nghị sĩ đảng cầm quyền giấu tên nói rằng tiêu chí lựa chọn thủ tướng và bộ trưởng lần này là “sự phục tùng, không quá nổi bật, và không có tham vọng chính trị”[10] – ngụ ý ông Koretskyi phù hợp với vai trò một thủ tướng “kỹ trị”, biết nghe lời và dễ kiểm soát.
Cựu Thủ tướng Yulia Svyrydenko: khả năng sẽ làm Đại sứ Ukraine tại Mỹ
Bà Svyrydenko (sinh 1985), nguyên Bộ trưởng Kinh tế, người đóng vai trò chủ chốt trong đàm phán thỏa thuận khoáng sản chiến lược Mỹ – Ukraine (từng giúp cứu vãn quan hệ với chính quyền Trump trong giai đoạn căng thẳng đầu năm 2025), được ông Zelensky đề nghị đảm nhận vị trí mới trong quan hệ với “đối tác then chốt”. Theo nhiều nguồn (Zheleznyak, Interfax-Ukraine, Suspilne), khả năng cao bà sẽ trở thành Đại sứ Ukraine tại Washington, thay bà Olga Stefanishyna. Tuy nhiên tính đến ngày 14/7, kênh truyền hình công Suspilne đưa tin bà Svyrydenko chưa chấp nhận đề nghị này nhưng cũng chưa từ chối.
Svyrydenko tốt nghiệp Đại học Kinh tế và Thương mại quốc gia Ukraine, bắt đầu sự nghiệp tại thành phố Chernihiv, gần như không có nhiều kinh nghiệm trong các hoạt động đối ngoại với Mỹ. Bà cũng từng giữ chức Phó Chánh văn phòng Tổng thống. Các bê bối tham nhũng dường như đã gây sức ép buộc Svyrydenko từ chức. Tuy nhiên, là người thân cận của ông Zelensky, Tổng thống Ukraine cần Svyrydenko để đảm bảo mối quan hệ với “đối tác then chốt” đi theo đúng quỹ đạo của mình.
Các vị trí có thể thay đổi trong nội các mới
Theo nguồn tin của Liga.net một số vị trí trong chính phủ Ukraine có thể sẽ bị thay thế gồm[12]:
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Oksen Lisovyi được cho là sẽ bị thay thế; Thứ trưởng Andriy Trofimenko là một trong những ứng viên kế nhiệm tiềm năng.
Phó Thủ tướng phụ trách hội nhập châu Âu – Euro – Đại Tây Dương Taras Kachka dự kiến bị thay thế và ứng viên kế nhiệm được nhắc tới là ông Vsevolod Chentsov, Đại diện thường trực của Ukraine tại EU.
Bộ Phát triển Cộng đồng và Lãnh thổ dự kiến bị chia tách thành hai bộ mới: Bộ Phát triển vùng (khả năng do nghị sĩ Vitaliy Bezgin đứng đầu) và Bộ Hạ tầng (ứng viên chưa xác định); Phó Thủ tướng phụ trách tái thiết Ukraine – Oleksiy Kuleba nhiều khả năng rời khỏi chính phủ.
Bộ Kinh tế, Môi trường và Nông nghiệp dự kiến bị tách thành Bộ Kinh tế và Môi trường (ứng viên Oleksiy Sobolev – Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Môi trường và Nông nghiệp Ukraine hiện nay) và Bộ Chính sách Nông nghiệp (ứng viên Taras Vysotsky – Thứ trưởng thứ nhất Bộ Kinh tế, Môi trường và Nông nghiệp Ukraine).
Bộ Chính sách Xã hội có thể do Thứ trưởng thứ nhất Bộ Tài chính Denys Uliutin đứng đầu. Denys Uliutin có bằng Thạc sĩ tài chính. Ông từng đảm nhiệm vị trí trưởng Thanh tra thuế tại cục Thuế Nhà nước, sau đó làm việc tại văn phòng thủ tướng, trợ lý cho cựu thủ tướng Arseniy Yatsenyuk.
Bộ Tư pháp: Chủ tịch một ủy ban Quốc hội, ông Denys Maslov, được nhắc tới như ứng viên khả dĩ. Sinh năm 1983, Denys Maslov có hai bằng Luật và Ngân hàng, từng là người có tiếng nói trong giới Luật sư tại Dnipropetrovsk.
Bộ Chuyển đổi số: tình hình chưa rõ ràng nhưng có tin bà Valeria Ionan từng được xem xét.
Ngoài nội các, ông Zelensky cũng thông báo sẽ có thay đổi nhân sự lãnh đạo tại các cơ quan thực thi pháp luật, trong đó có Cơ quan An ninh (SBU) và Cục Điều tra Nhà nước (DBR). Có thông tin Tổng thống cân nhắc thay Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov[13], trong khi Thị trưởng Kharkiv Ihor Terekhov bày tỏ mong muốn tiếp tục làm thị trưởng, ngầm xác định khả năng thay thế vị trí thủ tướng là rất thấp.
Các vị trí bộ trưởng dự kiến giữ nguyên
Theo nguồn tin của LIGA.net và nghị sĩ Zheleznyak, nhiều khả năng các vị trí sau sẽ được giữ nguyên: Bộ trưởng Ngoại giao Andriy Sibiha (dù có tin đồn về khả năng ông bị thay, nhưng nguồn ngoại giao cho rằng khả năng ở lại cao); Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal (cựu Thủ tướng); Bộ trưởng Tài chính Serhiy Marchenko; Bộ trưởng Y tế Viktor Lyashko; Bộ trưởng Thanh niên và Thể thao Matviy Bidnyi; Phó Thủ tướng phụ trách chính sách nhân đạo/văn hóa Tetiana Berezhna. Bộ trưởng Cựu chiến binh Natalia Kalmykova cũng có khả năng ở lại, dù độ chắc chắn thấp hơn.
Nhìn chung, bộ khung nhân sự cho thấy xu hướng giữ lại các gương mặt “kỹ trị”, đồng thời các nhân sự trên các lĩnh vực kinh tế – tài chính – đối ngoại có thiên hướng thân phương Tây và ít liên quan đến mạng lưới của Andriy Yermak.
Phản ứng của các bên đối với cuộc cải tổ
Phản ứng từ nội bộ Ukraine
Cuộc cải tổ gây bất ngờ ngay cả với chính các nghị sĩ đảng cầm quyền. Theo Kiev Independent, các nghị sĩ “Đầy tớ Nhân dân” cho biết họ không được thông báo trước và không được tham vấn về việc lựa chọn ứng viên thủ tướng, dù khẳng định sẽ vẫn bỏ phiếu ủng hộ. Nghị sĩ Zheleznyak mô tả quyết định “phần lớn mang tính ép buộc, chưa được chuẩn bị đầy đủ”, cho biết quyết định cuối cùng chỉ được chốt trong cuộc gặp với Tổng thống ngay trong ngày 12/7, khiến việc hoàn thiện danh sách nhân sự còn lại rất gấp gáp.
Trang phân tích LIGA.net đặt câu hỏi mang tính hoài nghi trong tiêu đề bài viết: “Không phải từ chức, mà là sắp xếp lại: vì sao Zelensky cần một chính phủ mới?”[14], cho thấy giới quan sát trong nước nhìn nhận đây là một cuộc “sắp xếp lại” nhân sự nhiều hơn là cải cách thực chất. Việc bà Svyrydenko chưa vội nhận lời làm đại sứ Mỹ cũng phản ánh những tính toán, mặc cả nội bộ chưa ngã ngũ.
Quan điểm của Mỹ và phương Tây
Các đồng minh phương Tây nhìn chung tiếp nhận cuộc cải tổ trong tâm thế thận trọng, gắn liền với hai mối quan tâm chính: (i) mức độ cam kết chống tham nhũng thực chất của Kiev, và (ii) tính liên tục trong quan hệ đối ngoại, đặc biệt là với Mỹ. Cuộc cải tổ trùng thời điểm ông Zelensky tham dự Thượng đỉnh “Liên minh Tự nguyện” (Coalition of the Willing) tại Paris, nơi Pháp, Đức, Anh cùng một số nước châu Âu công bố sáng kiến Freya, và diễn ra ngay sau Thượng đỉnh NATO tại Ankara – nơi Tổng thống Mỹ Donald Trump tỏ thái độ ôn hòa hơn dự kiến với Kiev, kể cả lời hứa cấp phép cho Ukraine tự sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot.
Theo phân tích của Unherd, việc ông Zelensky “gắn” cuộc cải tổ với thông điệp ưu tiên hóa quan hệ Mỹ cho thấy Kiev “vẫn đo lường sự thành công đối ngoại chủ yếu qua lăng kính quan hệ với Washington”[15], bất chấp việc châu Âu đang thể hiện vai trò ngày càng lớn. Tại Paris, ông Zelensky cũng kêu gọi các đồng minh cụ thể hóa gói viện trợ phòng không mùa đông gồm 300 tên lửa đánh chặn Patriot.
Về mặt song phương, Politico dẫn nguồn quan chức Ukraine cho biết một trong những động lực chính khiến cải tổ được đẩy nhanh là để “làm sạch” trước khi các cáo buộc tham nhũng nhắm vào Đại sứ tại Mỹ – bà Olha Stefanishyna được công khai – một động thái nhằm giữ hình ảnh minh bạch trước Washington[16]. EU và NATO tỏ ra ngần ngại trong việc giải ngân các khoản viện trợ đối với Ukraine phần nào cũng phản ánh quan điểm của phương Tây. Họ đang gây áp lực đối với Kiev, nếu muốn được viện trợ thì phải giải quyết vấn đề tham nhũng.
Quan điểm từ phía Nga
Truyền thông và giới chức Nga khai thác cuộc cải tổ theo hướng nhấn mạnh sự bất ổn nội bộ và nạn tham nhũng của chính quyền Kiev.
Đại sứ Nga Rodion Miroshnik nói với TASS rằng ông Zelensky đã hành động “dưới áp lực từ các thế lực bên ngoài”, với mục đích “dọn dẹp di sản nhân sự” của ông Yermak – người “đã trở thành biểu tượng của tham nhũng”. Kênh RT (Russia Today) nhấn mạnh khía cạnh Koretskyi bị mô tả trên truyền thông Ukraine là “cộng sự thân cận” của Mindich, hàm ý cuộc cải tổ không thực sự “làm sạch” bộ máy mà chỉ là sự luân chuyển trong cùng một mạng lưới lợi ích. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov, trong các phát biểu liên quan đến bối cảnh chung, tiếp tục nhấn mạnh quan điểm hoài nghi về khả năng phương Tây “gây thất bại chiến lược” cho Nga và mô tả Liên minh Tự nguyện là “liên minh của những kẻ hiếu chiến”. Nhìn chung, cách tiếp cận của Nga coi cải tổ là bằng chứng cho thấy bất ổn chính trị nội bộ Ukraine, đồng thời gắn nó với luận điểm quen thuộc về tham nhũng và sự phụ thuộc của Kiev vào phương Tây.
Đánh giá về hiệu quả, năng lực của Nội các mới
Nội các mới, sau khi ông Koretskyi được Quốc hội phê chuẩn làm thủ tướng, sẽ mang một số đặc điểm đáng chú ý:
Về mặt tích cực, ông Koretskyi có thành tích quản trị doanh nghiệp nhà nước được đánh giá tích cực, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng (đưa Ukrnafta từ thua lỗ thành có lãi, duy trì hoạt động Naftogaz qua các đợt tấn công hạ tầng năng lượng). Ông được cho là có quan hệ làm việc tốt với các đối tác phương Tây trong lĩnh vực năng lượng – một lợi thế quan trọng khi Ukraine bước vào mùa đông thứ năm của chiến tranh với nhu cầu cấp bách về bảo vệ hạ tầng năng lượng, ổn định kinh tế và quản lý hiệu quả viện trợ quốc tế – đúng những ưu tiên mà ông Zelensky đặt ra cho chính phủ mới theo Ukrainska Pravda.
Về những rủi ro nội các mới phải đối mặt. (1) ông Koretskyi hoàn toàn chưa có kinh nghiệm chính trị hay quản lý nhà nước ở cấp vĩ mô, chưa từng giữ chức vụ dân cử; điều hành một chính phủ thời chiến với hàng loạt bài toán quân sự, ngoại giao, lập pháp là thách thức lớn so với vai trò CEO doanh nghiệp nhà nước. Ngay ông cũng thừa nhận với các cộng sự của Tổng thống rằng “chưa nhận thức đầy đủ quy mô thách thức phía trước”. (2) Mối liên hệ được cho là mật thiết với Timur Mindich – nhân vật trung tâm vụ án tham nhũng Midas – tạo ra nghi vấn về tính thực chất của “cải tổ chống tham nhũng”: nếu người đứng đầu chính phủ mới vẫn nằm trong quỹ đạo ảnh hưởng của mạng lưới cũ, hiệu quả chống tham nhũng trên thực tế có thể bị hạn chế, dù về hình thức có sự thay máu nhân sự. (3) Tiêu chí lựa chọn nội các mới theo lời một nghị sĩ đảng cầm quyền – “sự phục tùng, không quá nổi bật, không tham vọng chính trị” – cho thấy xu hướng tập trung quyền lực về Văn phòng Tổng thống nhiều hơn là xây dựng một nội các độc lập, có năng lực hoạch định chính sách chủ động. (4) Việc tách nhỏ một số bộ (Kinh tế/Môi trường/Nông nghiệp; Phát triển vùng/Hạ tầng) có thể giúp phân công chuyên trách rõ ràng hơn nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo thẩm quyền, bộ máy cồng kềnh, kéo dài thời gian kiện toàn bộ máy trong bối cảnh cấp bách của chiến sự.
Tóm lại, hiệu quả thực chất của nội các mới sẽ bị hoài nghi. Hiệu quả hay yếu kém hơn sẽ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố: (i) quá trình bổ nhiệm vốn được thực hiện gấp gáp, thiếu tham vấn; (ii) khả năng ông Koretskyi và đội ngũ mới xây dựng uy tín độc lập, tách bạch rõ ràng khỏi các cáo buộc liên đới tham nhũng; và (iii) năng lực điều phối chính sách đối ngoại “chuyên trách hóa” theo từng đối tác mà ông Zelensky đề ra có thực sự phát huy hiệu quả trong việc duy trì viện trợ quân sự hay không.
Tác động của cuộc cải tổ
Đối với uy tín cá nhân của ông Zelensky:
Cuộc cải tổ là con dao hai lưỡi. Một mặt, việc chủ động thay đổi nhân sự trước các bê bối (như vụ Stefanishyna) bị phanh phui giúp ông Zelensky giữ thế chủ động về mặt truyền thông, tránh để đối thủ chính trị hoặc báo chí phương Tây dẫn dắt câu chuyện. Trong giai đoạn ngoại giao nhạy cảm hiện nay – khi Ukraine phải cân bằng quan hệ với Mỹ, xử lý các mâu thuẫn lịch sử với Ba Lan và Hungary, đồng thời thúc đẩy tiến trình gia nhập EU – “khả năng vận động quốc tế vẫn là thế mạnh khiến ông Zelensky trở thành nhân vật không thể thay thế trong bộ máy. Mặt khác, đây đã là cuộc cải tổ lớn thứ tư kể từ năm 2022 và thứ hai chỉ trong vòng nửa năm, kết hợp với việc nó bị nhiều nguồn tin (kể cả trong nội bộ đảng cầm quyền) mô tả là phản ứng bị động trước sức ép của các vụ điều tra tham nhũng, có nguy cơ củng cố thêm hình ảnh một bộ máy quyền lực bị thao túng bởi mạng lưới quyền lực xoay quanh Tổng thống. Việc lựa chọn một nhân vật bị gắn với mạng lưới Mindich làm thủ tướng, dù có năng lực chuyên môn, cũng có thể bị phía đối lập (kể cả trong nước lẫn từ Moskva) coi là minh chứng cho việc “thay người nhưng không thay hệ thống”. Điều đó có thể dẫn tới việc uy tín của Zelensky tiếp tục suy giảm ở cả trong nước lẫn trong mắt các đồng minh phương Tây.
Đối với cuộc xung đột Nga – Ukraine:
Về ngắn hạn, cải tổ không làm thay đổi căn bản cục diện chiến trường hay đường lối đàm phán của Kiev, do các vị trí trọng yếu liên quan trực tiếp tới điều hành chiến tranh không nằm trong phạm vi cải tổ lần này. Hơn nữa, mạng lưới nhân sự dù mới vẫn nằm trong quỹ đạo điều hành của bản thân Tổng thống Zelensky. Tuy nhiên, việc thay đổi có thể ảnh hưởng tới nhịp độ và tính liên tục trong đàm phán viện trợ quốc tế trong giai đoạn chuyển giao, đúng vào thời điểm nhạy cảm khi các cuộc đàm phán ba bên Nga – Mỹ – Ukraine về khả năng chấm dứt xung đột đang được xúc tiến và khi Ukraine cần sự nhất quán để hoàn tất các thỏa thuận về Patriot, dự án “Freya” và tiến trình mở các cụm đàm phán gia nhập EU trước cuối năm. Về phía Nga, cuộc cải tổ được khai thác như một công cụ tuyên truyền nhằm làm suy giảm hình ảnh “chính nghĩa” và sự đoàn kết của chính quyền Kiev trong mắt công luận phương Tây, qua đó gián tiếp tác động đến mức độ ủng hộ chính trị và tài chính mà các đồng minh dành cho Ukraine.
Vấn đề đặt ra đối với Việt Nam trong quan hệ với Nga và Ukraine
Việt Nam duy trì quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Liên bang Nga và quan hệ Đối tác Toàn diện, hữu nghị truyền thống với Ukraine, đồng thời kiên định lập trường trung lập, khách quan đối với cuộc xung đột Nga – Ukraine kể từ năm 2022. Trong bối cảnh cải tổ nội các Ukraine diễn ra cùng lúc với những chuyển động ngoại giao quốc tế phức tạp, một số vấn đề có thể phát sinh đối với các hoạt động ngoại giao của Việt Nam.
Thứ nhất, tính liên tục và ổn định trong quan hệ ngoại giao song phương. Việc thay đổi nhân sự cấp cao trong Bộ Ngoại giao và các vị trí phụ trách quan hệ đối ngoại của Ukraine (dù Bộ trưởng Ngoại giao Sibiha nhiều khả năng vẫn tại vị) có thể ảnh hưởng tới nhịp độ triển khai các thỏa thuận hợp tác song phương, các chương trình viện trợ nhân đạo, cũng như việc duy trì kênh đối thoại cấp cao đã được thiết lập. Việt Nam cần chủ động rà soát, duy trì liên lạc với đội ngũ ngoại giao mới của Ukraine để bảo đảm tính liên tục của các cam kết hợp tác.
Thứ hai, giữ vững thế cân bằng chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn và phân cực gia tăng. Cuộc cải tổ diễn ra khi Ukraine ngày càng gắn chặt định hướng đối ngoại với Mỹ và phương Tây, đồng thời tình hình chiến sự và các cuộc tấn công hạ tầng năng lượng hai bên vẫn tiếp diễn căng thẳng. Điều này có thể làm gia tăng áp lực quốc tế, kể cả từ dư luận trong và ngoài nước, yêu cầu Việt Nam thể hiện lập trường rõ ràng hơn về xung đột, trong khi việc duy trì trung lập, không chọn bên tiếp tục là yêu cầu cần thiết để bảo vệ lợi ích quốc gia, tránh bị lôi kéo vào vòng xoáy đối đầu địa chính trị. Đây tiếp tục là những yêu cầu mới cho quan điểm kiên định chiến lược – linh hoạt về sách lược.
Thứ ba, có thể xuất hiện những biến động về hợp tác kinh tế – thương mại. Bất ổn chính trị nội bộ tại Ukraine, kết hợp với khả năng leo thang hoặc kéo dài xung đột, tiếp tục tạo ra những biến động gián tiếp đến giá năng lượng, giá phân bón, chi phí logistics và lạm phát nhập khẩu tại Việt Nam – như thực tế đã ghi nhận từ năm 2022 đến nay. Việc cải tổ Bộ Kinh tế, Nông nghiệp của Ukraine (nếu diễn ra) cũng có thể tạm thời làm gián đoạn hoặc trì hoãn các thỏa thuận thương mại nông sản, hợp tác kinh tế song phương đang được xúc tiến.
Thứ tư, vấn đề nhận diện thông tin và đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc. Như thực tế đã từng xảy ra kể từ năm 2022, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị thường lợi dụng những diễn biến phức tạp về tình hình chính trị của các bên cũng như những diễn biến của cuộc xung đột để suy diễn lập trường trung lập của Việt Nam theo hướng quy kết thiên vị bên này hay bên kia. Công tác tư tưởng ở Việt Nam cần tăng tính chủ động, thích ứng trước các làn sóng thông tin mới.
Thứ năm, cơ hội quan sát và rút kinh nghiệm trong quản trị nhà nước. Cuộc khủng hoảng tham nhũng và cải tổ bộ máy tại Ukraine cũng là một điển hình thực tiễn quốc tế để Việt Nam tham khảo trong công tác phòng chống tham nhũng, quản lý tài sản công và bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của bộ máy hành chính nhà nước, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như năng lượng, tài chính công.
Tác giả: Hoàng Hải
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
Tài liệu tham khảo:
[1] TASS (2025), Ukraine’s extremist website Mirotvorets adds Zelensky’s ‘wallet’ to database, https://tass.com/world/2041525
[2] BBC (2025), Zelensky’s top adviser resigns after anti-corruption raid on his home, https://www.bbc.com/news/articles/ckg9nd2wddno
[3] The Politico (2026), Corruption probe triggers Zelenskyy’s surprise Ukraine cabinet reshuffle, https://www.politico.eu/article/corruption-probe-might-have-triggered-zelenskyys-latest-reshuffle/
[4] Алевтина Запольская (2026), Названа причина отставки премьер-министра Украины, https://lenta.ru/news/2026/07/12/nazvana-prichina-otstavki-premier-ministra-ukrainy/
[5] UNN (2026), Україна змінює свою політичну стратегію – Зеленський окреслив ключові виклики, https://unn.ua/news/ukraina-zminiuie-svoiu-politychnu-stratehiiu-zelenskyi-okreslyv-kliuchovi-vyklyky
[6] Interfax UA (2026), В Україні розпочнуться кадрові зміни, які мають гарантувати реалізацію оновленої політичної стратегії – Зеленський, https://interfax.com.ua/news/political/1184261.html
[7] UNN (2026), Koretskyi is the main candidate for the position of head of government – MP, https://unn.ua/en/news/koretskyi-is-the-main-candidate-for-the-position-of-head-of-government-instead-of-svyrydenko-mp
[8] Servant of the People will nominate Serhii Koretskyi as prime minister, https://mezha.net/eng/bukvy/5b24d45f_servant_of_the/
[9] Tim Zadorozhnyy, Jimmy Rushton, Kateryna Denisova, Oleg Sukhov (2026), Naftogaz CEO Koretskyi set to become Ukraine’s next PM, Svyrydenko’s future uncertain, sources say, https://kyivindependent.com/naftogaz-ceo-koretskyi-likely-to-become-ukraines-next-prime-minister-sources-say/
[10] Tim Zadorozhnyy, Jimmy Rushton, Kateryna Denisova, Oleg Sukhov (2026), Naftogaz CEO Koretskyi set to become Ukraine’s next PM, Svyrydenko’s future uncertain, sources say, https://kyivindependent.com/naftogaz-ceo-koretskyi-likely-to-become-ukraines-next-prime-minister-sources-say/
[11] Роман Романюк, Роман Петренко (2026), На должность нового премьера рассматривают четырех кандидатов – источник, https://www.pravda.com.ua/rus/news/2026/07/12/8043761/
[12] Mariam Ohannysian, Serhiy Malamura (2026), Six current ministers may retain their posts in the new government, https://news.liga.net/en/politics/news/liganet-sources-six-current-ministers-may-retain-their-posts-in-the-new-government
[13] Tim Zadorozhnyy, Jimmy Rushton, Kateryna Denisova (2026), Zelensky eyes replacing Defense Minister Fedorov, source says, https://kyivindependent.com/zelensky-eyes-replacing-defense-minister-fedorov-source-says/
[14] Ігор Петренко (2026), Не відставка, а переставляння фігур: навіщо Зеленському новий уряд. https://www.liga.net/ua/politics/opinion/ne-vidstavka-a-perestanovka-fihur-navishcho-zelenskomu-novyy-uriad
[15] William Nattrass (2026), Zelensky’s reshuffle reveals his diplomatic vulnerability, https://unherd.com/newsroom/zelenskys-reshuffle-reveals-his-diplomatic-vulnerability/
[16] The Politico (2026), Corruption probe triggers Zelenskyy’s surprise Ukraine cabinet reshuffle, https://www.politico.eu/article/corruption-probe-might-have-triggered-zelenskyys-latest-reshuffle/
