Quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản hiện nay đang có những chuyển biến đáng chú ý trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường an ninh Đông Bắc Á. Sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc, các chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên cùng cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung đã thúc đẩy tăng cường hợp tác giữa hai bên. Hai nước ngày càng coi trọng phối hợp an ninh quốc phòng và thúc đẩy hợp tác ba bên với Mỹ nhằm ứng phó các thách thức chung. Bên cạnh đó, hợp tác kinh tế thương mại, công nghệ và chuỗi cung ứng cũng từng bước được củng cố. Tuy nhiên, những bất đồng lịch sử vấn đề lao động thời chiến và tranh chấp lãnh thổ vẫn là những rào cản đối với quan hệ song phương. Vì vậy, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản hiện vừa có xu hướng hợp tác chiến lược vừa tồn tại những khác biệt và cạnh tranh về lợi ích. Sự điều chỉnh trong quan hệ hai nước đang góp phần định hình lại các liên kết an ninh tại Đông Bắc Á. Đồng thời, mức độ gắn kết ngày càng tăng phản ánh xu hướng các đồng minh và đối tác của Mỹ tăng cường phối hợp trước những thay đổi của cán cân quyền lực khu vực. Quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản trở thành một nhân tố quan trọng quá trình vận động cục diện chiến lược Đông Bắc Á hiện nay.
Quan hệ Hàn Quốc và Nhật Bản hiện nay trước những biến động của môi trường an ninh và cục diện chiến lược Đông Bắc Á.
Trong những năm gần đây, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh đáng chú ý, trong đó các tính toán về an ninh ngày càng có vai trò nổi bật bên cạnh những bất đồng lịch sử vốn tồn tại lâu dài. Nếu trước đây thường bị chi phối mạnh bởi vấn đề lịch sử, tranh chấp lãnh thổ và những khác biệt trong nhận thức xã hội thì hiện nay sức ép từ môi trường an ninh Đông Bắc Á đang tạo ra một động lực mới thúc đẩy hai nước tìm kiếm điểm đồng thuận. Sự phát triển nhanh chóng của năng lực hạt nhân và tên lửa Triều Tiên, sự gia tăng hoạt động quân sự của các nước lớn, cùng những biến động trong cấu trúc an ninh khu vực khiến việc duy trì khoảng cách giữa Hàn Quốc và Nhật Bản ngày càng trở nên khó khăn về mặt chiến lược. Đáng chú ý, trong năm 2026, các vụ phóng tên lửa mới của Triều Tiên tiếp tục cho thấy tính chất phức tạp và khó dự báo của môi trường an ninh xung quanh bán đảo Triều Tiên, đồng thời thúc đẩy tăng cường trao đổi, giám sát và phối hợp ứng phó.
Sự gia tăng nhanh chóng của ngoại giao cấp cao giữa Hàn Quốc và Nhật Bản. Sau khi quan hệ song phương được thúc đẩy mạnh từ năm 2023, cơ chế ngoại giao con thoi tiếp tục được duy trì trong năm 2026 cho thấy hai bên đang cố gắng biến sự cải thiện qu an hệ từ trạng thái mang tính tình thế thành một quá trình hợp tác ổn định hơn. Tại cuộc gặp thượng đỉnh ở Nara, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của quan hệ song phương, đồng thời nhất trí tăng cường phối hợp an ninh Hàn Quốc – Nhật Bản và Hàn Quốc – Nhật Bản – Mỹ trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng khắc nghiệt. Đến tháng 5 – 2026, hai nhà lãnh đạo tiếp tục gặp nhau tại Andong và khẳng định cần duy trì động lực tích cực trong quan hệ song phương. Những diễn biến liên tiếp này cho thấy xu hướng chuyển từ hòa giải có điều kiện sang hợp tác dựa trên lợi ích an ninh chung.
Đáng chú ý hơn, sự chuyển biến không chỉ diễn ra ở cấp độ chính trị mà đang từng bước được thể chế hóa trong lĩnh vực quốc phòng. Cuộc gặp giữa Bộ trưởng Quốc phòng hai nước đã nhất trí duy trì đà hợp tác quốc phòng, thúc đẩy trao đổi giữa các cơ quan quân sự và khôi phục hoạt động tìm kiếm, cứu hộ chung trên biển sau khoảng chín năm gián đoạn. Hai bên đồng thời tái khẳng định vai trò của hợp tác Hàn – Nhật – Mỹ trong ứng phó với những thách thức an ninh khu vực. Đáng chú ý, khả năng xây dựng một cơ chế hỗ trợ hậu cần quân sự để qua đó cho thấy hợp tác quốc phòng đang dần chuyển từ trao đổi chính sách sang những vấn đề mang tính thực chất hơn. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực nhạy cảm bởi ký ức về thời kỳ Nhật Bản đô hộ bán đảo Triều Tiên vẫn tác động mạnh đến dư luận Hàn Quốc. Vì vậy, việc hai nước thúc đẩy hợp tác quốc phòng trong điều kiện hiện nay có thể được xem là một chỉ dấu cho thấy sức ép an ninh đang ngày càng vượt lên trên những rào cản chính trị truyền thống.
Một điểm mới khác của quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản hiện nay là phạm vi hợp tác đã mở rộng từ vấn đề Triều Tiên sang khái niệm an ninh rộng hơn, bao gồm an ninh kinh tế, năng lượng, chuỗi cung ứng và các thách thức phi truyền thống. Tháng 5 – 2026, hai nước thúc đẩy hợp tác về an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, cho thấy nhận thức về an ninh đang thay đổi theo hướng toàn diện hơn. Điều này phản ánh một thực tế rằng trong môi trường chiến lược mới, an ninh quốc gia không còn chỉ được xác định bởi khả năng quân sự mà còn gắn với khả năng bảo đảm công nghệ năng lượng, nguyên liệu chiến lược và các mạng lưới kinh tế thiết yếu.
Từ góc độ rộng hơn, sự xích lại gần nhau giữa Hàn Quốc và Nhật Bản cần được nhìn nhận như một phản ứng trước sự thay đổi của cấu trúc an ninh Đông Bắc Á, thay vì chỉ là kết quả của những nỗ lực cải thiện quan hệ song phương. Việc Triều Tiên tiếp tục phát triển năng lực hạt nhân và tên lửa, đồng thời tăng cường quan hệ quân sự với Nga đang làm xuất hiện những dạng thức liên kết an ninh mới tại khu vực. Trong khi đó, Nhật Bản đang đẩy nhanh quá trình tăng cường năng lực quốc phòng, còn Hàn Quốc phải đồng thời xử lý yêu cầu răn đe Triều Tiên và những tính toán mới trong quan hệ với các nước lớn. Trong bối cảnh ấy, hợp tác Hàn Quốc – Nhật Bản trở thành một mắt xích ngày càng quan trọng trong mạng lưới an ninh do Mỹ dẫn dắt ở Đông Bắc Á. Các cuộc tham vấn ba bên trong năm 2026 đã tập trung không chỉ vào chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên mà còn vào hợp tác quân sự Nga – Triều Tiên và các hoạt động mạng có khả năng hỗ trợ chương trình vũ khí của Bình Nhưỡng.
Tuy nhiên, sẽ là thiếu đầy đủ nếu coi sự cải thiện đồng nghĩa với việc những bất đồng giữa hai nước đã được giải quyết. Lịch sử, vấn đề lao động thời chiến, tranh chấp lãnh thổ và sự nhạy cảm của dư luận vẫn có khả năng tạo ra những giới hạn đối với hợp tác song phương. Chính vì vậy, điểm đáng chú ý nhất trong quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản hiện nay không nằm ở việc hai nước đã hoàn toàn vượt qua khác biệt mà đang học cách quản lý bất đồng trong khi vẫn duy trì hợp tác ở những lĩnh vực có lợi ích an ninh chung. Đây có thể xem là một chuyển biến quan trọng về phương thức vận hành quan hệ song phương thay vì chờ giải quyết triệt để các vấn đề lịch sử mới thúc đẩy hợp tác, hai nước đang tách tương đối các vấn đề bất đồng khỏi những lợi ích an ninh cấp thiết trước mắt.
Do đó, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản năm 2026 có thể được nhìn nhận như một quá trình hợp tác trong cạnh tranh và hợp tác trong bất đồng, trong khi đó an ninh đang trở thành chất xúc tác quan trọng nhất. Sự thay đổi này không chỉ làm sâu sắc hơn quan hệ song phương mà còn có khả năng tác động đến cách thức hình thành các liên kết, đối trọng và cân bằng quyền lực tại Đông Bắc Á. Từ đây, vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là liệu Hàn Quốc và Nhật Bản có thể cải thiện quan hệ hay không mà quan trọng hơn là hai nước có thể xây dựng một nền tảng hợp tác đủ bền vững để thích ứng với một môi trường an ninh đang thay đổi nhanh chóng đến mức nào.
Quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản trong sự vận động của cục diện chiến lược Đông Bắc Á
Sự chuyển biến của quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản hiện nay không thể tách rời quá trình điều chỉnh sâu sắc của cục diện chiến lược Đông Bắc Á. Nếu trong giai đoạn trước, quan hệ hai nước chủ yếu được nhìn nhận qua lăng kính lịch sử và những bất đồng song phương thì cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung đang tạo ra một môi trường mới, trong đó các tính toán về an ninh ngày càng chi phối mạnh hơn chính sách. Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ diễn ra trên phương diện thương mại công nghệ và chuỗi cung ứng mà ngày càng thể hiện rõ trong lĩnh vực quân sự và địa chính trị. Trung Quốc tiếp tục gia tăng năng lực quân sự, mở rộng hoạt động tại các vùng biển và vùng trời xung quanh khu vực, trong khi Nhật Bản ngày càng coi sự thay đổi cán cân sức mạnh tại Đông Á là một thách thức chiến lược trực tiếp. Chính phủ Nhật Bản trong đánh giá an ninh năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh sự gia tăng năng lực quân sự của Trung Quốc và những hoạt động ngày càng tích cực trên biển, trên không là một trong những yếu tố làm môi trường an ninh khu vực trở nên nghiêm trọng hơn.
Trong bối cảnh đó, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản đang dần được đặt vào một cấu trúc rộng hơn thay vì chỉ được xử lý như vấn đề song phương. Đối với Nhật Bản, việc tăng cường quan hệ với Hàn Quốc giúp Nhật Bản mở rộng mạng lưới đối tác an ninh trong một khu vực mà Trung Quốc ngày càng có khả năng định hình luật chơi. Đối với Hàn Quốc, hợp tác với Nhật Bản mang lại thêm một kênh phối hợp quan trọng trong việc ứng phó các nguy cơ từ Triều Tiên, đồng thời tham gia sâu hơn vào các cơ chế an ninh khu vực. Hai nước không nhất thiết phải có nhận thức hoàn toàn giống nhau về Trung Quốc mới có thể hợp tác. Thay vào đó, chính sự khác biệt trong cách tiếp cận Trung Quốc lại thúc đẩy nhu cầu xây dựng những lĩnh vực hợp tác có lợi ích chung, đặc biệt là cảnh báo sớm, chia sẻ thông tin, an ninh kinh tế, công nghệ và duy trì khả năng răn đe. Đây là sự thay đổi quan trọng về logic đang chuyển từ hợp tác vì có cùng nhận thức sang hợp tác vì có những lợi ích an ninh giao thoa.
Sự điều chỉnh này càng rõ nét khi chính sách của Triều Tiên có những thay đổi đáng kể. Triều Tiên không chỉ tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân và tên lửa mà còn tăng cường quan hệ quân sự với Nga. Đến tháng 8 – 2026, mức độ tham gia của Triều Tiên vào cuộc chiến tại Ukraine đã gia tăng đáng kể với việc Bình Nhưỡng cung cấp nhân lực, đạn pháo và tên lửa cho Nga các báo cáo gần đây còn cho thấy một đơn vị tên lửa Triều Tiên được triển khai tới Nga. Những diễn biến này làm thay đổi cách nhìn nhận mối đe dọa từ Bình Nhưỡng. Vấn đề Triều Tiên không còn chỉ là một vấn đề trên bán đảo Triều Tiên mà ngày càng gắn với sự vận động của an ninh châu Âu và quan hệ Nga – Trung Quốc – Triều Tiên.
Từ góc độ này, Triều Tiên đang trở thành một chất xúc tác thúc đẩy gần lại với nhau. Các vụ phóng tên lửa của Triều Tiên tiếp tục diễn ra trong năm 2026, trong đó có vụ phóng gần đây hướng ra vùng biển giữa bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản phải duy trì mức độ cảnh giác cao. Đồng thời, sự phát triển của năng lực tên lửa Triều Tiên kết hợp với hợp tác quân sự Nga – Triều Tiên, làm gia tăng nhận thức rằng mối đe dọa đối với Hàn Quốc và Nhật Bản có thể trở nên đa chiều và khó dự báo hơn. Chính vì vậy, hợp tác Hàn Quốc – Nhật Bản – Mỹ đang chuyển dần từ một cơ chế mang tính chính trị sang một cấu trúc phối hợp an ninh có mức độ thực chất cao hơn. Tháng 7 – 2026, lãnh đạo quân đội ba nước tiếp tục khẳng định hợp tác ba bên là yếu tố quan trọng để ứng phó với các chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên đồng thời cam kết duy trì các hoạt động huấn luyện và phối hợp đa lĩnh vực.
Hợp tác Hàn Quốc – Nhật Bản – Mỹ hiện không còn giới hạn trong phạm vi răn đe quân sự đối với Triều Tiên. Các cuộc tham vấn ba bên năm 2026 đã mở rộng sang an ninh kinh tế công nghệ, chuỗi cung ứng và những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến năng lực tự chủ chiến lược. Tháng 6 – 2026, cơ chế điều phối tiếp tục nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp về Triều Tiên, an ninh và an ninh kinh tế. Điều này cho thấy cấu trúc hợp tác đang hình thành không đơn thuần là một liên minh quân sự mở rộng mà là một mạng lưới phối hợp đa lĩnh vực nhằm tăng khả năng chống chịu trước những biến động chiến lược.
Tuy nhiên, sự gia tăng liên kết Hàn Quốc – Nhật Bản – Mỹ cũng làm cho cấu trúc chiến lược Đông Bắc Á có xu hướng phân tầng và phân cực rõ hơn. Một mặt, mạng lưới này góp phần nâng cao năng lực răn đe chia sẻ thông tin và phản ứng trước các nguy cơ từ Triều Tiên. Mặt khác, nó có thể làm sâu sắc thêm tâm thế đối đầu giữa các nhóm liên kết trong khu vực. Sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa Trung Quốc, Nga và Triều Tiên đang được giới hoạch định chính sách tại Mỹ và Nhật Bản theo dõi với sự quan ngại ngày càng lớn. Một số phân tích gần đây thậm chí sử dụng để mô tả sự phối hợp giữa Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên, qua đó cho thấy cạnh tranh chiến lược ở Đông Bắc Á đang ngày càng gắn với những liên kết rộng hơn ngoài phạm vi truyền thống của khu vực.
Từ đó có thể thấy, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản đang giữ một vị trí đặc biệt trong quá trình tái cấu trúc an ninh Đông Bắc Á. Hai nước vừa là những chủ thể chịu tác động trực tiếp từ sự thay đổi cán cân quyền lực vừa là những nhân tố góp phần tạo ra sự thay đổi đó. Nếu trước đây những bất đồng lịch sử có thể khiến quan hệ song phương trở thành điểm yếu trong mạng lưới đồng minh của Mỹ tại Đông Bắc Á thì hiện nay xu hướng tăng cường hợp tác đang dần biến thành một mắt xích quan trọng của cấu trúc an ninh khu vực. Tuy nhiên, những điều này không đồng nghĩa với việc một cấu trúc liên kết ổn định đã hoàn toàn hình thành. Những khác biệt trong cách tiếp cận Trung Quốc, vấn đề lịch sử và lợi ích riêng của mỗi nước vẫn có thể tạo ra giới hạn đối với mức độ hợp tác.
Vì vậy, tác động quan trọng nhất đối với cục diện Đông Bắc Á hiện nay nằm ở khả năng làm thay đổi cách thức cân bằng quyền lực thay vì đơn thuần làm thay đổi tương quan lực lượng. Sự phối hợp một tầng liên kết mới trong cấu trúc khu vực, trong khi sự gắn kết ngày càng rõ giữa Triều Tiên với Nga và Trung Quốc lại thúc đẩy các tính toán đối trọng. Đông Bắc Á vì thế đang chuyển dần từ một cấu trúc cạnh tranh giữa các quốc gia riêng lẻ sang một môi trường trong đó các mạng lưới liên kết và đối tác chiến lược có vai trò ngày càng lớn. Trong quá trình đó, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản không chỉ phản ánh sự thay đổi của cục diện chiến lược mà còn trở thành một trong những nhân tố trực tiếp góp phần định hình cục diện ấy.
Triển vọng quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản và những vấn đề đặt ra đối với an ninh khu vực.
Từ những chuyển biến trong quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản và sự vận động của cục diện chiến lược Đông Bắc Á có thể thấy, xu hướng cải thiện quan hệ song phương nhiều khả năng sẽ tiếp tục được duy trì trong thời gian tới. Tuy nhiên, sự cải thiện này cần được nhìn nhận không phải như quá trình xóa bỏ hoàn toàn những khác biệt giữa hai nước mà là quá trình điều chỉnh cách thức quản lý bất đồng trong bối cảnh lợi ích an ninh ngày càng đan xen. Những diễn biến trong năm 2026 cho thấy việc duy trì trao đổi cấp cao, thúc đẩy ngoại giao con thoi và coi phối hợp chiến lược là một thành tố quan trọng của quan hệ song phương. Tại cuộc gặp cấp ngoại trưởng tháng 7 – 2026, hai bên tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của phối hợp chiến lược đồng thời nhất trí duy trì liên lạc chặt chẽ giữa hai chính phủ. Điều đó cho thấy động lực cải thiện quan hệ hiện nay đã có nền tảng tương đối rộng không chỉ phụ thuộc vào thiện chí chính trị nhất thời của lãnh đạo hai nước.
Một trong những cơ sở quan trọng nhất bảo đảm cho xu hướng này là sự tồn tại của những lợi ích an ninh chung. Triều Tiên tiếp tục phát triển năng lực hạt nhân, tên lửa và các phương thức tác chiến mới, trong khi việc Bình Nhưỡng tăng cường quan hệ quân sự với Nga làm cho môi trường an ninh xung quanh bán đảo Triều Tiên trở nên khó dự đoán hơn. Đặc biệt, những phản ứng gay gắt của Triều Tiên trước việc Nhật Bản tăng cường năng lực tấn công tầm xa và mở rộng hợp tác quân sự với Mỹ cho thấy Nhật Bản được Triều Tiên nhìn nhận như một chủ thể an ninh trực tiếp. Trong tháng 8 – 2026, Triều Tiên tiếp tục cảnh báo sẽ có những lựa chọn quân sự bổ sung để đáp lại quá trình hiện đại hóa năng lực quốc phòng của Nhật Bản. Những động thái này có thể tiếp tục tạo sức ép để duy trì phối hợp, bất chấp những khác biệt về lịch sử và lợi ích song phương.
Ở cấp độ rộng hơn, hợp tác Hàn Quớc- Nhật Bản – Mỹ nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng của cấu trúc an ninh Đông Bắc Á. Trong năm 2026, ba nước đã duy trì các cơ chế tham vấn thường xuyên về Triều Tiên an ninh kinh tế và công nghệ, riêng cuộc họp cơ chế điều phối ba bên tháng 6 – 2026 đã thống nhất tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực an ninh và an ninh kinh tế. Hợp tác ba bên đang dần vượt khỏi khuôn khổ ứng phó với các vụ phóng tên lửa của Triều Tiên để hướng tới xây dựng khả năng phối hợp dài hạn. Điều này cho thấy không còn chỉ là một bộ phận của quan hệ song phương mà ngày càng gắn với quá trình hình thành mạng lưới an ninh đa tầng ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, triển vọng cải thiện quan hệ không đồng nghĩa với việc những trở ngại truyền thống sẽ biến mất. Vấn đề lịch sử, đặc biệt là cách nhìn khác nhau về thời kỳ Nhật Bản cai trị bán đảo Triều Tiên, vấn đề lao động thời chiến và tranh chấp vẫn có khả năng tạo ra những đợt căng thẳng mới. Chính các vấn đề này vẫn được hai chính phủ liệt kê như những nội dung tồn tại trong quan hệ song phương. Vì vậy, điểm yếu trong thời gian tới có thể không nằm ở việc hai nước thiếu lợi ích để hợp tác mà nằm ở khả năng những vấn đề lịch sử và chính trị trong nước làm suy giảm sự ổn định của hợp tác. Nói cách khác, động lực chiến lược đang kéo lại gần nhau nhưng ký ức lịch sử và chính trị nội bộ vẫn có khả năng đẩy hai nước ra xa.
Bên cạnh đó, khác biệt lợi ích trong cách tiếp cận Trung Quốc cũng là một giới hạn cần được tính đến. Nhật Bản ngày càng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường năng lực răn đe và xây dựng mạng lưới đối tác nhằm ứng phó với sự thay đổi cán cân quyền lực tại khu vực. Trong khi đó, Hàn Quốc phải cân bằng đồng thời nhiều lợi ích duy trì liên minh với Mỹ, tăng cường hợp tác với Nhật Bản nhưng vẫn phải tính đến vai trò kinh tế, chính trị và địa chiến lược của Trung Quốc. Vì vậy, dù có thể thống nhất về những vấn đề như Triều Tiên, an ninh hàng hải hoặc an ninh kinh tế, mức độ đồng thuận trong cách ứng xử với Trung Quốc chưa chắc luôn tương đồng. Đây sẽ là một trong những phép thử quan trọng đối với tính bền vững hợp tác trong những năm tới.
Từ những yếu tố trên, có thể hình dung quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hợp tác có điều kiện và quản lý bất đồng. Hai nước khó có khả năng hình thành một quan hệ hoàn toàn không còn tranh cãi, nhưng cũng khó quay trở lại trạng thái đối đầu sâu sắc như một số giai đoạn trước đây, bởi chi phí chiến lược của việc suy giảm hợp tác đã trở nên lớn hơn. Khi môi trường an ninh ngày càng phức tạp, việc duy trì các kênh đối thoại, hợp tác quốc phòng, chia sẻ thông tin và phối hợp với Mỹ đem lại lợi ích thiết thực. Vì vậy, khả năng cao là các lĩnh vực có lợi ích chung sẽ tiếp tục được thúc đẩy, trong khi những vấn đề nhạy cảm sẽ được quản lý nhằm hạn chế tác động lan sang toàn bộ quan hệ song phương.
Xét trên phương diện khu vực, xu hướng này có hai mặt tác động. Một mặt, quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản được cải thiện và hợp tác được củng cố có thể nâng cao năng lực răn đe làm tăng khả năng ứng phó với các nguy cơ từ Triều Tiên và góp phần duy trì ổn định. Việc ba nước liên tục phối hợp sau các vụ phóng tên lửa của Triều Tiên trong năm 2026 cho thấy cơ chế này đang ngày càng có tính thường xuyên và thực chất hơn. Mặt khác, nếu các mạng lưới liên kết an ninh tiếp tục mở rộng trong khi đối thoại giữa các nhóm nước đối lập không được duy trì, Đông Bắc Á có nguy cơ xuất hiện sự phân cực ngày càng rõ khiến các hoạt động quân sự và biện pháp răn đe của một bên dễ bị bên kia nhìn nhận như mối đe dọa. Khi đó, vòng xoáy tăng cường an ninh để đáp trả bất an có thể làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm và cạnh tranh chiến lược.
Do đó, triển vọng của quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản trong thời gian tới cần được đánh giá trên cả hai phương diện động lực hợp tác và giới hạn của hợp tác. Nếu hai nước duy trì được đối thoại chính trị, tách biệt tương đối các vấn đề lịch sử với những lợi ích an ninh cấp thiết, đồng thời xây dựng các cơ chế hợp tác ổn định, quan hệ song phương có thể trở thành một nhân tố góp phần củng cố cấu trúc an ninh khu vực. Ngược lại, nếu bất đồng lịch sử tái diễn với cường độ cao hoặc cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung đẩy vào những lựa chọn quá cứng rắn có thể trở thành một điểm dễ tổn thương trong chính cấu trúc an ninh mà hai nước đang cùng xây dựng.
Nhìn tổng thể, những chuyển biến của quan hệ Hàn Quốc – Nhật Bản hiện nay phản ánh một thực tế rộng lớn hơn của Đông Bắc Á các quốc gia đang ngày càng phải điều chỉnh quan hệ song phương theo sức ép của một môi trường chiến lược biến động nhanh chóng. Từ chỗ bị chi phối bởi di sản lịch sử và những tranh chấp kéo dài đang từng bước chuyển sang trạng thái thực dụng hơn, trong đó lợi ích an ninh, khả năng chống chịu kinh tế và nhu cầu phối hợp trước những thách thức mới ngày càng có trọng lượng. Tuy nhiên, sự hợp tác này chỉ có thể bền vững nếu không biến thành sự đối đầu cứng nhắc giữa các khối. Vì vậy, triển vọng tích cực nhất không phải là hình thành một liên kết nhằm loại trừ bên khác, mà là xây dựng một cơ chế hợp tác đủ linh hoạt để vừa tăng cường răn đe vừa duy trì đối thoại và giảm nguy cơ xung đột. Đây sẽ là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với khả năng duy trì ổn định, hợp tác và cân bằng chiến lược tại Đông Bắc Á trong những năm tới.
Tác giả: Nam Minh
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Nghiên cứu Chiến lược. Mọi trao đổi học thuật và các vấn đề khác, quý độc giả có thể liên hệ với ban biên tập qua địa chỉ mail: [email protected]
Tài liệu tham khảo:
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (13 – 1 – 2026). Japan – Korea Summit Meeting, https://www.mofa.go.jp/a_o/na/kr/pageite_000001_01454.html
- The Reuters (13 – 1 – 2026). Japan, South Korea push for closer ties to counter regional tension, https://www.reuters.com/world/china/japans-takaichi-south-koreas-lee-meet-discuss-security-economic-ties-2026-01-13/
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (29 – 1 – 2026). Japan – United States – Korea Trilateral Coordinating Secretariat Meeting, https://www.mofa.go.jp/press/release/pressite_000001_02037.html
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (12 – 6 – 2026). Japan – United States – Korea Trilateral Meeting on North Korea, https://www.mofa.go.jp/press/release/pressite_000001_02413.html
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (12 – 6 – 2026). Japan – United States – Korea Trilateral Coordinating Secretariat Meeting, https://www.mofa.go.jp/press/release/pressite_000001_02414.html
- Ministry of Defense Japan (30 – 5 – 2026). Japan – Korea Defense Ministerial Meeting, https://www.mod.go.jp/en/article/2026/05/6d1a38aa3a6cb0a853f3cea415e7e523b9c1e145.html
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (27 – 6 – 2026). The 5th Japan – United States – Korea Trilateral Diplomatic Working Group on North Korea’s Cyber Threats, https://www.mofa.go.jp/press/release/pressite_000001_02467.html
- Ministry of Foreign Affairs of Japan (7 – 7 – 2026). Japan – United States – Korea Foreign Ministers’ Meeting, https://www.mofa.go.jp/a_o/na2/pageite_000001_01712.html
- Heejin Kim and Kyu-Seok Shim (5 – 8 – 2026). North Korea’s Kim Yo Jong warns of new military options over Japan’s strike capabilities, https://www.reuters.com/world/china/kim-yo-jong-criticises-japans-tomahawk-missile-test-kcna-reports-2026-08-04/
- Tamiyuki Kihara (24 – 3 – 2026). Japan to drop ‘most important’ tag for China ties, https://www.reuters.com/world/china/japan-drop-most-important-tag-china-ties-2026-03-24/
- Tim Kelly (4 – 8 – 2026). Japan casts military buildup as path to economic prosperity, https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-casts-military-buildup-path-economic-prosperity-2026-08-04/
